فصلنامه فرهنگی،هنری،ادبی،تاریخی استارباد

دوستاران تاریخ، علی الخصوص علاقه مندان تاریخ پر فراز و نشیب استان گلستان، زین پس می توانند مجموعه حکایات کوتاه تاریخی که اغلب پیرامون جغرافیای استان گلستان یا شخصیتهای برجسته آن نقل خواهد شد را در نشریه وزین گلشن مهر مطالعه نمایند، نگارنده استارباد از حُسن نیت و بزرگواری های بی دریغ مدیریت محترم نشریه گلشن مهر، استاد احسان مکتبی، کمال تشکر را دارد. آنچه در ذیل می خوانید قسمت نخست این آغاز تاریخی است که در شماره امروز این نشریه به شماره 1107 به طبع رسیده است:

   گذشته، سرشار از آموزه های مختلف است، آئینه ای برای عبرت و کتابی لبریز از تجربیات تلخ و شیرین. تاریخ جزء محتوم زندگانی است و  ما در این دریچه کوچک مطبوعاتی و در این چارچوب مختصر که به زعم خویش آن را فرصتی می دانیم تا رسالت و نعمت بزرگ آگاهی بخشیدن را در حد توان اندک خویش به سر منزل مقصود، سوق دهیم، بر آنیم تا فارغ از همه دریچه ها و چارچوب ها به رویکردهای تاریخی بپردازیم و در این دنیای بی کرانِ پسِ پشت نهاده شده، گام برداریم.

حکایت : استرآباد خانه ما می باشد، خانه را به دولو مده!

   احمد میرزا عضدالدوله از شاهزادگان قاجار در کتاب تاریخ عضدی، احترام اکابر و معمران قاجار در خدمت سلاطین این سلسله را در حکایتی شیرین چنین آشکار کرده است : حاجی محمد قلی خان آصف الدوله می گفت: زمانی که غلام بچه بودم در فصل تابستانی خاقان مرحوم (فتحعلیشاه قاجار) به سوهانک تشریف برده بودند ... در بین راه مهدی قلی خان بیگلری دوللو با چکمه و شلوار معزولا از حکومت استرآباد مراجعت کرده بود سری فرود آورد، چشم خاقان مغقور که به او افتاد عنان اسب را کشیده در کمتا مهربانی احوالپرسی فرمودند و امر کردند سوار شود. بیگلربیگی عرض کرد: آقازادگان من خصوص ظل السلطان پیاده باشند من سوار شوم؟ دور از ادب است. خاقان فرمودند: تو پیرمرد هستی و آنها جوانند. تو دولو هستی و آنها قوانلو، پیش از سلطنت شما خودتان را کمتر از ما نمی دانستید حالا باید جوانهای ما خودتان را از پیران شما کمتر بدانید سوار شو! مهدی قلی خان سواره بر اسب خاقان می آمد و شاهزادگان پیاده در جلو بودند تا به منزلگاه و چادر رسیدند. بیگلربیگی در نهایت جسارت عرض کرد چه تقصیرم که مرا از استرآباد معزول کردی؟ خاقان مرحوم در نهایت ملایمت قسم یاد کردند که شاه شهید (منظور آقا محمدخان قاجار) را در خواب دیدم و به من فرمودند: استرآباد خانه ما می باشد خانه مرا به دست دولو مده! مهدی قلی خان ... بی اختیار به خاک افتاد مثل آنکه وحی آسمانی به او نازل شده باشد (چه فرمان یزدان چه فرمان شاه)

    در پی مطالب انتقادی نگارنده وبلاگ استارباد از وضعیت آشفته و نابسامان مقبره علامه میر سید شریف جرجانی و درخواست های مکرر از جناب آقای فریدون فعالی، مدیرکل محترم سازمان میراث فرهنگی استان فارس، نشریه وزین ستاره گلستان در اقدامی درخور در شماره اخیر خود با حمایت از این فعالیت ها و درج مختصری از اقدامات نگارنده در این خصوص مبادرت به نگارش مطلب ذیل نموده است، نگارنده در پایان از آقایان رحمت الله رجایی و مهدی صفایی، گردانندگان محترم آن جریده، قدردانی می نماید:

  شامگاه بیستم بهمن، استاد و پژوهشگر معاصر گرگان، شاعر، نویسنده و پیشکسوت گرگان، سید محمدکاظم مداح کردکویی (متولد 20/3/1314)، فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ادبیات فارسی از دانشگاه ملی ایران به دیار باقی شتافت. مردم گرگان روز گذشته پیکر آن استاد بزرگوار که از محققان دانشنامه گلستان و واژه نامه طبری بود را تشییع و به خاک سپردند. نگارنده وبلاگ استارباد که از دوران کودکی با آن استاد بزرگ آشنایی داشت و مدتهای مدید نیز در همسایگی آن بزرگوار می زیسته است، این ضایعه جانکاه را به تمامی دوستاران ادب و فرهنگ گرگان زمین و بازماندگان آن مرحوم تسلیت عرض می نماید. تصویر ذیل، به معرفی آن زنده یاد در ابتدای کتاب واژه نامه طبری پرداخته است. روحش شاد و یادش گرامی!

  روز آتی، مورخ 15/11/1391 جلسه نقد و بررسی نخستین اثر آقای غلامرضا خارکوهی پیرامون وقایع انقلاب اسلامی در منطقه استان گلستان با عنوان « استان گلستان در نهضت امام خمینی(ره)» در محل کتابخانه عمومی میرفندرسکی گرگان برگزار خواهد شد، این جلسه به همت نهاد کتابخانه های عمومی کشور با تلاش های آقای محمد انصار با حضور جمعی از محققان و ناقدان برجسته استان من جمله آقایان رحمت الله رجایی، محمد انصار، مهدی صفایی، حاج اصغر طغرایی و دیگر پژوهشگران این عرصه صورت خواهد پذیرفت. نگارنده نیز نقد خود را به علت عدم افتخار حضور در جلسه مزبور در اختیار آقای انصار قرار داده است که ذیلا مطالعه می فرمائید:

روز آتی، مورخ 15/11/1391 جلسه نقد و بررسی نخستین اثر آقای غلامرضا خارکوهی پیرامون وقایع انقلاب اسلامی در منطقه استان گلستان با عنوان « استان گلستان در نهضت امام خمینی(ره)» در محل کتابخانه عمومی میرفندرسکی گرگان برگزار خواهد شد، این جلسه به همت نهاد کتابخانه های عمومی کشور با تلاش های آقای محمد انصار با حضور جمعی از محققان و ناقدان برجسته استان من جمله آقایان رحمت الله رجایی، محمد انصار، مهدی صفایی، حاج اصغر طغرایی و دیگر پژوهشگران این عرصه صورت خواهد پذیرفت. نگارنده نیز نقد خود را به علت عدم افتخار حضور در جلسه مزبور در اختیار آقای انصار قرار داده است که ذیلا مطالعه می فرمائید:

محاسن اثر و نویسنده:

- نخستین اثر مستقل و اختصاصی در خصوص حوادث انقلاب اسلامی در استان و اقدام مبتکرانه نویسنده در این خصوص.

- پرداختن به اتفاقات در کلیه نقاط استان، نه تنها گرگان.

- اقدام به معرفی و توضیح پیرامون برخی شخصیت های ناشناخته و کم آشنا در پی نوشت کتاب و متن.

- جامعیت تقریبی اثر.

- عدم دیدگاه و رویکرد جانبدارانه در طرفداری از طیف خاصی از روحانیون مجاهد گرگان. (طیف آیت الله نورمفیدی، طیف آیت الله طاهری و طیف آیت الله رئیسی)

- تلاش و کوشش وافر در احیاء جریانات انقلاب در منطقه با نگارش آثار مختلف و انتشار نشریه انقلاب.

انتقادات وارد بر اثر و نویسنده:

نقد این کتاب به درخواست دوست گرانمایه و محقق، آقای محمد انصار، در مدت اندکی که این اثر ارزشمند را در اختیار نگارنده قرار داده اند (از چهارم تا دهم بهمن ماه)، انجام گردیده به طور قطع عاری از کمبود و نقصان نیست. از آنجایی که نویسنده محترم کتاب، اخیراً کتاب کاملتری در خصوص مسائل مربوط به انقلاب اسلامی در منطقه آن هم در سه مجلد به رشته تحریر در آورده اند که به دلیل بُعد مسافت و تازگی انتشار، از دسترس نگارنده دور مانده است به طور قطع ممکن است برخی کاستی های کتاب نخست را در آن پوشش داده باشند، علی ای حال چون نقد حاضر مربوط به کتاب دوم نمی گردد آنچه به ذهن راقم خطور نمودند به شرح ذیل اعلام می گردد : کتاب «استان گلستان در نهضت امام خمینی» از منظر نقد اختصاصی و عمومی به زوایای ذیل قابل تفکیک است:

1- صحت و سقم مطالب ارائه شده.

2- کاستی ها و کمبودهای مطالب ارائه شده و منابع.

3- شیوه گردآوری، نگارش و تدوین.

4- خطاهای تایپی(املائی)، نگارشی(انشائی) و چاپی(نشری).

***

1- صحت و سقم:

- ص 32 و زیرنویس آن: در این خصوص که تیمسار مزین با پوران شاپوری (خواننده) رابطه غیر اخلاقی داشته یا خیر تردیدهایی وجود دارد چرا که برخی منابع این دو را همسر اعلام کرده اند، چنانکه بر می آید پس از جدایی تیمسار تیمور بختیار از پوران، مزین با وی در سال 1340 ازدواج نموده است. ( ر.ک عاقلی، باقر، شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، نشر گفتار، 1380، جلد سوم، ص 141.)

- ص 33: مبلغ ثروت نامشروع تیمسار مزین که هنگام خروج از کشور به حساب های شخصی خود واریز نموده در برخی منابع 370 میلیون تومان عنوان شده است. (ر.ک به روایت اسناد ساواک، چپ در ایران، کتاب ششم، تهران، وزارت اطلاعات، 1380، چاپ اول ص 48.)

- زیر نویس ص 112: تولد شهید دکتر قربانعلی قندهاری در سال 10/12/1337 رخ داده است نه در سال 1336.

- زیرنویس ص 43: تاریخ شهادت حجت الاسلام سید عبدالکریم هاشمی نژاد، ساعت 8 صبح روز 7 مهر 1360 می باشد نه 6 مهر.

- زیرنویس ص 164: تاریخ درگذشت آیت الله مرعشی نجفی 7/6/1369 می باشد نه 8/6/1369.

- ص 245: محل واقعه نخست روز 19 بهمن گرگان، خیابان طهماسبی جنب هتل طهماسبی بوده است نه خیابان میرکریم، چراکه محل منزل پاسبان مزبور در انتهای همان کوچه بوده است. نام یکی از مجروحان آن روز هم سید غلامرضا شریف الحسینی است نه سید رضا شریف حسینی، البته من باب تکمیل بیشتر عرض کنم که در آن حادثه پای ایشان مورد اصابت گلوله قرار گرفت.

- ص 253: خلع سلاح شهربانی توسط ارتشیانی که به انقلاب پیوسته بودند انجام گردید که در اینجا هیچ اشاره ای به این مطلب نگردیده است. *** ضمناً بنا به خاطرات شهود کشتار پاسبان ها توسط مردم روستاهای اطراف صورت گرفت نه توسط مردم شهر گرگان.

2- کاستی ها و کمبودها:

- در جریان مقولات انقلاب سفید به نامگذاری اجباری خیابان فردوسی کنونی (سمت شرقی ورزشگاه آزادی) به نام خیابان ششم بهمن (جهت تبلیغ بیش از پیش آن انقلاب) اشاره نشده است. خیابانی که هنوز هم در میان اهالی گرگان با نام ششم بهمن شناخته می شود.

- تبعید شهید آیت الله مدنی در تاریخ 17/1356 به گنبدکاووس و فعالیتهای ترویجی ایشان در منطقه. آیت الله مدنی از بدو ورود به این شهرستان روحانیون منطقه را تحت تأثیر قرار داد و مدرسه علمیه منظریه و مسجد جامع این شهر را به پایگاه مبارزاتی خود تبدیل نمود. سرانجام ایادی رژیم با احساس خطر کردن از ادامه حضور ایشان در گنبد در تاریخ 28/3/1357 محل تبعید آن شهید بزرگوار به بندر کنگان تغییر داده شد. (ر.ک مجله شاهد یاران شماره 57 مرداد 1389 ص 112.)

- تبعید آیت الله محمد امامی کاشانی در سال 1354 به مدت سه سال به گنبد کاووس. (ر.ک انقلاب سالامی به روایت اسناد ساواک جلد چهاردهم ص 16)

- فعالیت های سیاسی و انقلابی آقایان محمدحسین کبیر (به ویژه درخصوص راه اندازی نمایشگاه عکس و کاریکاتور در مسجد جامع که می توانست به عنوان یک مثال بارز در ص 87 ذکر گردد یا سخنرانی وی در دبیرستان بندرترکمن و تحریک دبیران که هر دوی این موارد در گزارش محرمانه ساواک گرگان به تاریخ 2/9/1357 آمده است) و فعالیت های دکتر محمد محمدی گرگانی (از زندانیان سیاسی وقت تهران و از اعضاء اصلی سازمان مجاهدین خلق که بعد از انقلاب نیز با سخنرانی قاطعانه و پرشورش در سالن تربیت بدنی گرگان، خط فکری خود را از افکار التقاطی منافقین جدا کرد و باعث روشنگری بسیاری در این زمینه گردید) و همسرش فاطمه بیگم موسوی که در آزادی اشرف دهقانی از زندان نقش ارزنده ای را ایفا نمود و مدت زیادی نیز تحت شکنجه و زندانی بود.

- مرگ تیمسار مزین در سن 95 سالگی در سال 1376 در آمریکا. (ر.ک عاقلی، ص 141.) پدرش نقاش باشی دربار رضا شاه و معلم فرانسه محمدرضا شاه بود و خود وی نیز با محمدرضا همدرس بود. (ر.ک بهبودی، سلیمان، رضاه شاه، تهران، طرح نو، 1372، چاپ اول، ص 48.)

- به گزارش روزنامه کیهان مورخ 14/10/1357 آموزگاری بیست ساله در بندرگز توسط مأموران ستمشاهی به شهادت رسیده است.(احتمالاً شهید مزبور اسماعیل عباس زاده متولد 1338 بهشهر می باشد که در جریان گرامیداشت دیگر معلم شهید غلامرضا اسدی عرب، با پای لنگان مورد اصابت گلوله قرار گرفت.) (ر.ک مجله 15 خرداد شماره 18 زمستان 87 ص 325)

- تظاهرات 5 هزار نفری مردم بندرترکمن(بندر شاه سابق) پس از برگزاری مجلس ختم سومین روز شهادت غلامرضا اسدی عرب در بعد از ظهر 16/10/1357 منجر به شهادت 6 نفر و مجروحیت 5 تن گردید. ساواک در گزارش دیگری تعداد مجروحان را 9 نفر اعلام نموده است. (ر.ک مجله 15 خرداد شماره 18 زمستان 87 ص 326)

- تظاهرات 10 هزار نفری مردم بندرگز در ساعت 11 پس از برگزاری مراسم تشییع یکی از شهدای این شهر (احتمالاً تشییع پیکر شهید محمد میرزایی از گنبد که غروب روز قبل با حضور در مراسم سوم شهادت غلامرضا اسدی عرب در روستای گز به شهادت رسیده بود) که با تیراندازی مأموران منجر به مجروحیت 3 تن گردید. (ر.ک مجله 15 خرداد شماره 18 زمستان 87 ص 327)

- بنا به گزارش خبرگزاری پارس در تظاهرات صبح 7 بهمن مردم گرگان، 36 نفر مجروح و یک تن به شهادت رسید. ساواک تعداد مجروحان را 8 نفر اعلام نمود. ارتش نیز تعداد شهداء را 4 نفر و مجروحان را 28 تن اعلام کرد. (ر.ک مجله 15 خرداد شماره 18 زمستان 87 ص 342)

- بنا به گزارشات مردمی در تظاهرات خونین 19 بهمن گرگان، تعداد شهداء را بیش از 11 نفر و تعداد مجروحان را 35 نفر اعلام نموده اند. (ر.ک مجله 15 خرداد شماره 18 زمستان 87 ص 345)

- در تاریخ 20 بهمن 57 تظاهراتی در گنبد کاووس در حمایت از حکومت پهلوی برگزار گردید و تظاهرکنندگان با سر دادن شعارهای جاویدشاه و پاره کردن تصاویر امام راحل با انقلابیان گنبد درگیر شدند که منجر به مجروحیت 25 نفر گردید پس از این حادثه شورای تأمین گنبدکاووس تشکیل و وضعیت شهر قرمز اعلام شد. (ر.ک مجله 15 خرداد شماره 18 زمستان 87 ص 345)

- مراسم سخنرانی انقلابی شیخ محمد رضوی در مسجد سجادیه گنبدکاووس مورخ 28/4/1357 از ساعت 21:40 الی 23 با حضور 120 نفر.

- سخنرانی شیخ علی مراد ارنگه ای به مدت یک ساعت در منزل آیت الله العظمی شیرازی در مشهد از ساعت 15روز 6/9/1357 در جمع 1000 نفر از قشریون مذهبی در مورد کشته شدگان گرگان و اصفهان. (ر.ک انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد هفدهم ص 329)

- نامه 9 تن از روحانیون گرگان به آیت الله العظمی شیرازی به تاریخ 7/9/1357 درباره کشتار روز پنجم آذر مردم گرگان که در آن تعداد شهداء را 15 نفر و مجروحان را 70 نفر نوشته اند. (ر.ک انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد هفدهم ص 379)

- تلفنگرام آقای رخشاء رئیس ساواک مازندران مورخ 6/9/1357 به شماره 4417/2 هـ :« روز جاری کلیه مغازه های شهر گرگان تعطیل و تعداد افراد فوت شده به 10 نفر رسیده که نفر دهم به نام مسیب نوروزی، پنجاه ساله، می باشد. ضمناً تعداد مجروحین 53 نفر است.» (ر.ک انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد هفدهم ص 325)

- تلگرام آیت الله العظمی سید عبدالله شیرازی در پاسخ به علمای گرگان درباره حوادث آذرماه این شهر به تاریخ 15/9/1357 مطابق با 5 محرم 1399ه.ق. (ر.ک اسناد انقلاب اسلامی، جلد اول، نشر مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، پائیز 1374، صص 593 و 594.)

- دستگیری 4 تن از انقلابیون گرگان به نام های سیدباقر حسینی، عابدین سلمانی ایلغاری، حسین مهری و سید محمود مدنی در تاریخ 8/9/1357و اعزام به کمیته مشترک ضد خرابکاری. (ر.ک انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد هفدهم ص 459)

- دستگیری شیخ سید حسین حسینی فرزند سید صادق متولد 1300 در رامیان توسط ژاندارمری به دلیل ابراز همدردی با حوادث اخیر گرگان و تحریک نوجوانان و اعزام به کمیته مشترک ضد خرابکاری. (ر.ک انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک جلد هفدهم ص 381)

- زیرنویس ص 119: تاریخ دقیق شهادت شهید حبیب الله شریعتی فرد 25/8/1360است.

- ص 156: به تاریخ و زمان برگزاری راهپیمایی 20هزار نفری در گرگان اشاره نشده است.

***

3- شیوه گردآوری، نگارش و تدوین:

- متأسفانه از بسیاری شخصیت های مؤثر در وقایع انقلاب اسلامی منطقه که به نوعی از لحاظ فعالیت در جریان های رخ داده از اهمیت قابل توجهی برخوردار بوده اند یاد نشده و البته ظاهراً مورد مصاحبه نیز واقع نشده اند: برادران نجفی نژاد، برادران بارچیان، برادران شریف الحسینی.

- به دلیل در زیر چاپ داشتن کتاب سه جلدی«استان گلستان در انقلاب اسلامی» که در این کتاب، بسیار به آن ارجاع داده اند و متأسفانه از آن زمان یعنی پائیز 1387 تا ماه گذشته، کتاب مزبور در دسترس عموم قرار نداشته چند مسئله ایجاد می شود:

1- میزان ارتباط و تفاوت دو کتاب.

2- بی فایده بودن ارجاعات برای خوانندگان تا حال حاضر.

3- اشتباه بودن ارجاع از لحاظ اعتبار و سندیت به کتاب دیگری از خود نویسنده.

4- چرائی نگارش مسائل انقلاب در قالب دو کتاب.

- نقد اساسی و اصلی وارد به آقای خارکوهی، متدلوژی و سبک ایشان در نحوه بیان و گزارش دهی رویدادهاست که متأسفانه با حذف بسیاری از افراد و جریان ها در مسیر پیروزی انقلاب، دیدگاهی یکسویه و نامنصفانه ارائه داده اند. بر همگان پوشیده نیست که در مسیر به ثمر نشستن قیام مردمی ایران بر علیه رژیم ستمشاهی، طیف های متنوعی از افکار، ایدئولوژی ها و عقاید اعم از ملی – مذهبی ها، روحانیون، توده ای ها، مجاهدین خلق، کمونیست ها، چپگراها و ... هر یک به نوعی و به اندازه ای نقش داشته اند و نادیده گرفتن و اغماض از اقدامات هر یک از این گروه ها خارج از اصول تاریخ نگاری است.

4- خطاهای تایپی(املائی)، نگارشی(انشائی) و چاپی(نشری):

- نداشتن فهرست اعلام (نمایه) در خصوص شخصیت ها و اماکن.

- روش شماره گذاری ارجاعات و پی نوشت ها، مرسوم نمی باشد. یا برای هر صفحه عددگذاری مستقل انجام می گیرد یا در صورت پیوسته و ترتیبی بودن پی نوشت ها، توضیحات لازم در پایان هر فصل یا در انتهای کتاب می آید.

- ضمائم پایانی کتاب بهتر بود پیش از بخش منابع لحاظ می گردید.

- مطلب «انتشار اطلاعیه های بومی» ص 157، از لحاظ توالی و ترتیب تاریخی می بایست پس از واقعه 5 آذر عنوان می گردید.

- شیوه معرفی شهید ولی الله خاندوزی در ص 232 و شهید امیرخانی در صص 237 و 238 با دیگر شهدای معرفی شده در کتاب متفاوت است.

- منابع معرفی شده نه از لحاظ نام کتاب و نه از لحاظ نام نویسندگان هیچگونه ترتیبی ندارد لذا دسترسی خواننده و ناقد را برای یافتن منبع خاصی مشکل می نماید.

سایر نکات:

- فصل اول کتاب از صفحه 3 تا 26 با مختصری تغییر در پی نوشت ها و متن، در شماره 18 نشریه 15 خرداد (زمستان 1387) از صفحه 78 تا 110 به طبع رسیده است.

- فصل دوم کتاب از صفحه 35 تا 56 با تعییرات و تعدیلات مختصری در متن، در شماره 19 نشریه 15 خرداد (بهار 1388) از صفحه 356 تا 382 منتشر گردیده است.

- در برخی آثار نویسنده گرامی (دو اثر نخست) تاریخ تولد وی 1343 و در سایر آثار 1345 نوشته شده است که خوب است در این زمینه توضیح بفرمایند.

     خسروی قاجار یا نواب شاهزاده محمدقلی میرزای ملک آرا که مادرش، دختر محمدخان قاجار و خواهر اعتضادالدوله سلیمان خان و در عقد نکاح مهدی قلی خان بن محمدحسن خان استرآبادی (پدر آقا محمدخان قاجار) بود و بعد از فوت مهدی قلی خان در استرآباد(گرگان)، به همسری برادر زاده همسر سابقش یعنی فتحعلیشاه قاجار (برادر زاده آقا محمدخان قاجار) درآمد و شاهزاده محمدقلی میرزا حاصل این وصلت بود که در سال 1203ق در روستای نوا به دنیا آمد.

     نواب شاهزاده محمقلی میرزا در یازده سالگی در عهد شاهنشاهی پدرش به ایالت و حکومت مازندران و استرآباد منصوب شد و ملک آرا لقب گرفت و تا اواخر عهد سلطنت فتحلعلیشاه به مدت 35 سال در این مقام برقرار بود، در زمان حکومت او نبردهای معروف آق قلعه به وقوع پیوست که در آن مرحوم رئیس العلمای استرآبادی هم به قتل رسید.

    در زمان سلطنت محمدشاه قاجار به طهران آمد و  به واسطه غلبه پیری و کهولت سن از انجام خدمات حکومتی معاف گردید و در همدان به طاعت و عبادت مشغول شد تا آخر الامر در سال 1260ق جهان فانی را بدرود گفت و درگذشت. صاحب تذکره نگارستان دارا می گوید: شنیده ام که تذکره ای در احوال شعرای اولین و آخرین نوشته که مسمی به یخچال است، اما آن اثر به چشم ندیده ام. صبا درباره او می گوید: روان، مهربان و دل، آزرمگین / زبان، نرم و دل، گرم و رخ، شرمگین. میرزا علی اقبال چلاوی، مؤلف کتاب تاریخ ملک آرا، که از ندیمان و مصاحبان این شاهزاده قاجاری در کرمانشاهان بود کتاب خود را به نام او کرده است.

    محمدقلی میرزا که در شعر و شاعری خسروی یا خسرو تخلص می نمود در طول عمرش دیوانی از اشعار مرتب نمود که این ابیات از نمونه ای از اشعار اوست: « شد آن محمل نشین از چشم وز آه حسرت آمیزم / زمام ناقه اش چون دل به دست ساربان لرزد / دل من مضطرب شد و خم زلف چو جوگانش / چو آن طفل مشعبد کز فراز ریسمان لرزد / چنان لرزد ز باد مشکبو زلف سیاه او / که از بیم شهنشه ژای در هندوستان لرزد / جهان لرزد ز باد مشکبو زلف سیاه او / دل خورشید در گنجینه دریا و کان لرزد * دل کرده ز مهر آن بت مهوش طلب از ما / گر جان ندهیم از پی این پس عجب از ما.»

برگزیدگان جشنواره وبلاگ نویسی روستایی گلستان معرفی شدند!

نگاهی به وضعیت نابسامان آرامگاه دانشمند نامی، علامه میر سید شریف جرجانی

  پنج سال پیش، پس از دست یابی به افتخار زیارت آرامگاه علامه میر سید شریف گرگانی(740-816ه.ق)، متکلم، منطقی، حکیم و شارح بزرگ قرن هشتم و نهم هجری و آگاهی از وضعیت نابسامان و آشفته مرقد آن بزرگوار که در بدترین شرایط ممکن به سر می بُرد، طی اقدامی خودجوش با اداره کل میراث فرهنگی استان فارس و دفتر ریاست جمهوری نامه نگاری کرده و به درج مقاله انتقادی در برخی نشریات پرداختم ( هفته نامه سلیم، شماره 231، 5/8/1386، آرامگاه نابغه گرگانی در انزوا ؛ ماهنامه دنیای تجارت و گردشگری، شماره 2، شهریور 1386، ص 26.) همچنین با حضور در دفتر مدیر کل وقت میراث فرهنگی استان گلستان (آقای فریدون فعالی) موضوع را در میان گذاشته و نامه ای از ایشان خطاب به مدیر کل وقت میراث فرهنگی استان فارس (آقای اردشیر برزگر) به شماره 4591-5/140/862 مورخه 29/7/86 دریافت نموده و شخصاً آن را تا دبیرخانه میراث فارس رهنمون گردیدم. متأسفانه از آن تاریخ تنها اقدامی که در این باب صورت پذیرفت افزودن مقادیری دیوارچه به ورودی های بنای مذکور و پاکسازی دیواره های آن از نوشته های نامربوط برخی اهالی فرهنگ گریز بود، چنانکه در دو سال اخیر امکان دسترسی به سنگ مقبره برای بازدیدکنندگان مهیا نیست.

  نکته جالب توجه دیگر اینکه سابقه این وضع ناشایست تا سالهای پیش از انقلاب اسلامی نیز می رسد، چنانکه در نامه زنده یاد کرامت رعنا حسینی، رئیس وقت کتابخانه های عمومی فارس، به نشریه یغما ( شماره 219، مهر 1345) که خطاب آن به انجمن آثار ملی است آمده است:« بر قبر شریف جرجانی، دکان ساخته اند.» علی ای حال پس از گذشت یک هفته از انتصاب جناب آقای فعالی به سمت مدیریت میراث فارس، در تاریخ 18/2/1390 خرسند از اینکه شاید ایشان حداقل به خاطر احساسات محلی گرایانه اقدامی درخور برای وضعیت ناهنجار آرامگاه این دانشمند بزرگ ایران زمین صورت دهند با دریافت وقت قبلی حضورا به خدمت ایشان رسیده و خاطرات آن دیدار دیرین را زنده گرداندم. در گفتگوی صورت گرفته با ایشان خواستار انجام دو مسئله بسیار ساده گردیدم: 1- بازسازی و پاکسازی فضای پیرامون آرامگاه علامه شریف و انجام اقدامات درخور. 2- افزودن آدرس و نشانی آرامگاه علامه به فهرست اماکن دیدنی و گردشگری شیراز در نقشه های منتشره سازمان میراث فرهنگی که به طور رایگان در اختیار مسافران قرار می گیرد.  متأسفانه با گذشت نزدیک به بیست ماه از آن دیدار هیچگونه اقدامی در خصوص بهسازی آرامگاه و اطلاع رسانی عمومی در نقشه های چاپی میراث فارس صورت نگرفته است. نگارنده در پایان از تمامی مسؤولان ذیربط نهادهای دولتی و عمومی فارس علی الخصوص سازمان محترم میراث فرهنگی خواستار است ضمن اجرای دو بند فوق الذکر نسبت به ثبت اثر ملی این آرامگاه 627 ساله اقدامات لازم را اعمال نمایند.