در این مقوله به معرفی اماکن دیدنی برخی شهرهای کشور می پردازیم که به نوعی با استان سرسبز و باستانی گلستان مرتبط می شوند لذا از هم استانی های عزیزی که قصد مسافرت به سایر نقاط کشور را دارند دعوت می شود تا برای درک بیشتر شکوه و عظمت ایالت تاریخی هیرکانیا نوشتار ذیل را مطالعه فرمایند:
1- تهران:
پایتخت نه چندان قدیمی کشور که در ایام تعطیلات نوروز بسیار خلوت و سوت و کور می شود به نوعی مدیون شهر گرگان است چرا که به انتخاب آقا محمدخان قاجار استرآبادی، سرسلسله قاجاریه، به عنوان پایتخت برگزیده شد و اینک با گذشت بیش از 200 سال از آن رویداد و براندازی حکومت قاجار و پهلوی همچنان مرکز کشور است و تا ابد هم مرکز کشور خواهد بود، اکثریت قریب به اتفاق آثار تاریخی موجود در تهران مربوط به دوران قاجار است و چنانکه می دانید، دودمان قاجاریه از ابتدای هزاره دوم هجری در حدود بیش از 200سال پیش از به پادشاهی رسیدن آقا محمدخان ساکن شهر گرگان و اطراف و اکناف آن بوده اند و هنوز می باشند. لذا آثار ارزشمندی چون کاخ گلستان و صاحب قرانیه و امثالهم به نوعی ساخت دست گرگانیان است.
2- مشهد:
در شهر مقدس مشهد الرضا(ع)، مقبره یکی از عرفای قرن یازدهم شهر استرآباد(گرگان)، شیخ محمد مؤمن استرآبادی، قرار دارد که با نام گنبد سبز شناخته می شود. این بقعه در میدانی به همین نام واقع در خیابان آخوند خراسانی(خاکی سابق) قرار گرفته و در سال 1036ق بنیان گردیده و در سالهای 1055 و 1058ق نیز تکمیل و تزئین گردیده و در 5 اردیبهشت سال 1356 با شماره 1370 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. البته متاسفانه برخی سعی در تغییر نام این عارف نامی به شیخ محمد مؤمن مشهدی دارند که حتی در زندگی نامه موجود در داخل بقعه نیز به همین نام جعلی گنجانده شده است که قطعا صحیح نمی باشد.
3- اصفهان:
در گورستان تاریخی تخت پولاد اصفهان، واقع در جنوب این شهر مدفن یکی از بزرگترین شخصیتهای تاریخ استان گلستان یعنی میر ابوالقاسم فندرسکی مشهور به میرفندرسکی قرار دارد که در تکیه ای با نام خودش مدفون است. مقبره و تکیه میرفندرسکی در تاریخ 16 تیر 1364خ با شماره 1676 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. در خصوص شخصیت تابناک میرفندرسکی و آثار و احوال او نگارنده نیازی به توضیح و تفصیل بیشتر نمی بیند.
4- شیراز:
1- مقبره علامه میر سید شریف جرجانی، یکی از نامدارترین و کم نظیرترین چهره های علمی و حکمی ایران و گلستان، در محله سردوزک در حوالی بقعه متبرکه شاه چراغ قرار دارد که نگارنده وبلاگ به صورت معتنابهی در خصوص آثار و احوال این چهره بی بدیل قرن هشتم هجری و وضعیت اسفناک مقبره آن بزرگوار مطالب بسیاری را در وبلاگ استارباد به رشته تحریر درآورده است. آدرس دقیق مقبره علامه شریف: محله سر دوزک – خ احمدی – کوچه 17 شهید حمید ناصری – بعد از مسجد آقالر – کوچه دارالشفاء – روبروی نانوائی لواشی.
2- تخت جمشید: این اثر بی نظیر ایرانی در زمان حکومت داریوش بزرگ هخامنشی ساخته شد و پس از او پسرش خشایارشا آن را تکمیل نمود، بنا به برخی از اسناد تاریخی داریوش بزرگ علیرغم اصالت پارسی اش که متعلق به استان بزرگ و تاریخی فارس می باشد، متولد هیرکانیا است و گویا همسرش آتوسا دختر کوروش بزرگ نیز در همینجا متولد گردیده است.(جهت مطالعه بیشتر به کتاب کوروش کبیر نوشته هارولد آلبرت لمپ ترجمه دکتر صادق رضازده شفق مراجعه فرمائید.)
3- مقبره عارف نامی ذهبی، میرزا محمدرضا مجدالاشرف شریفی شیرازی از نوادگان علامه میر سید شریف جرجانی که درست چسبیده به بقعه متبرکه حضرت شاه چراغ(ع) واقع در صحن مقدس آن بقعه قرار دارد.
4- کتبیه کعبه زرتشت: در این کتیبه متعلق به دوره ساسانی یکی از اسامی باستانی گرگان یعنی وهرکان آمده است. بند اول:« من مزدیسن، بغ شاپور، شاهنشاه ایران و انیران... خداوندگار ایران شهرم و [این] شهرها[کشورها] دارم: پارس، پارت، خوزستان، میشان، آسورستان، اربایستان، آتورپاتکان[آذربایجان]، ارمنستان،» بند دوم: « وروچان، سیکان، اران، بلاسگان تا فراز به کوه کاف[=قاف] و [به] در [=حدود] آرانان و به همه ی [حدود] کوه پریشخوار، ماد، وُرکان، مرو، هرات س و همه ی ابرشهر، کرمان، سکستان، توران، مکران، پارتان، هندوستان، کوشان شهر تا فراز به پیشاور و تا به کاش[=کاشغر]، سغد و چاچستان...[تا ساحل] دریا[یعنی] مزون شهر. و من گرفتم پیروز شاپور نامی... و من گرفتم.»
5- بابل: در شهر بابل یا همان بارفروش سابق، پلی تاریخی متعلق به سال 1146ق بر روی رود بابلرود قرار دارد که به دستور محمدحسن خان قاجار استرآبادی، پدر آقا محمدخان قاجار، در زمان حکومتش بر نواحی مازندران، ساخته شده است.این پل ۱۴۰ متری در تاریخ ۲۲/۲/۱۳۵۶ به شماره ۱۴۱۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
6- ساری: عمارت تابستانی آقامحمدخان قاجار استرآبادی در این شهر که به دستور آن پادشاه جم جاه ساخته شده و آئینه کاری و نقاشی گردیده است هرچند از آثار دیوارنگاری آن چیزی برجای نمانده اما وی در نوروز 1161خ مراسم تاجگذاری خود را در این محل برگزار نمود.
7- دامغان: عمارت معروف چشمه علی این شهر در زمان حیات کریم خان زند به دستور حسینقلی خان جهانسوز استرآبادی برادر تنی آقا محمدخان قاجار استرآبادی و پسر محمدحسن خان قاجار استرآبادی، در زمان حکومت وی در این شهر ساخته شده و هنوز هم برای مردم این شهر جاذبه های دیدنی خاص خود را دارد. علی الخصوص دامغانی ها در روز سیزده به در در این مکان در کنار چشمه جمع شده و به تفریح و تفرج می پردازند.
8- قم: مقابر دو تن از پادشاهان قاجاریه اعم از فتحعلیشاه و محمدشاه که همگی از دودمام قاجاران استرآبادی هستند در بارگاه مطهر حضرت معصومه(س) قرار دارد. فتحعلیشاه قاجار فرزند حسینقلی خان جهانسوز سابق الذکر است. مقبره فتحعلی شاه در قسمت شمالی صحن شمالی آستان حضرت معصومه ـ سلام الله علیها ـ قرار دارد و از آثار بیگم صفوی است. این مقبره در زمان حیات فتحعلی شاه به دستور خود وی (سال 1245) تعمیر و تزیین شد.
آرامگاه محمد شاه نیز در ضلع غربی حرم حضرت معصومه ـ سلام الله علیها ـ در ورودی مسجد بالاسر واقع شده است.
9- شهرری:
۱. مقبره ناصرالدین شاه قاجار در حرم حضرت شاه عبدالعظیم حسنی(ع) قرار دارد. البته سنگ قبر یک پارچه مرمری وی که تمثال او بر آن منقوش است در موزه کاخ گلستان نگهداری می شود.
۲. مقبره آیت الله سید ضیاء الدین استرآبادی واقع در صحن حرم شاه عبالعظیم حسنی(ع)
10- کرمانشاه: سنگ نبشته تاریخی بیستون واقع در شهرستان هرسین در سی کیلومتری کرمانشاه که بزرگترین سنگ نبشته جهان است متعلق به داریوش بزرگ هخامنشی می باشد که چنانچه پیشتر در بند دوم از ردیف چهارم نگاشته شد این شخصیت بزرگ تاریخی به احتمال زیاد متولد گرگان می باشد. البته فارغ از این مسئله نام تاریخی گرگان باستانی یعنی ورکان به خطی میخی در دل این کتبیه امده است: «ستون دوم، بند 16- داریوش شاه گوید:«پرثو» [Parthava] و «ورکان» [Varakana] نافرمانی کردند، آنها پادشاه خود را فرورتی[ش] می دانستند و بر پدرم «وشتاسپ»[Vishtaspa] که در پرثو بود شورش کردند. وشتاسپ با سپاهش در نزدیکی شهری به نام «ویشپ اوزاتی» [Vishpa-uzati] با پارتی ها جنگ کرد و به لطف و عنایت اهورامزدا سپاه وشتاسپ در روز 24 ماه وی یخن شکست سنگینی بر سپاه شورشیان وارد کرد. ستون سوم، بند 1- داریوش شاه گوید: من سپاه پارس را که در «رگا»[Raga] بود به کمک وشتاسپ فرستادم آن سپاه به فرماندهی وشتاسپ در شهری به نام «پتی گرب نا»[Patgarabna] با پارتیان جنگ کرد و به خواست و یاری اهورامزدا در روز اول ماه گرم پد سپاه شورشیان را شکست داد. ستون سوم، بند 2- داریوش شاه گوید: پس از آن پرثو و وَرَکان آرام و تابع من شدند. ستون سوم، بند 3- داریوش شاه گوید: با این اقدام من مروآرام و تابع من شد.»
پی نوشت 1: آنچه در بالا مطالعه فرمودید به احتمال قریب به یقین دچار کاستی هایی هم در تعداد اسامی شهرهای نام برده شده و هم در اماکن ذکر شده می باشد. به هر روی نیت نگارنده بازخوانی مختصری از وجود آثار مرتبط به استان گلستان در سایر شهرهای کشور بود.
پی نوشت 2: نگارنده وبلاگ استارباد پیشاپیش عید باستانی و ملی نوروز را به تمامی هم میهنان عزیز و هم استانی های گرانقدر خویش تبریک و شادباش گفته و سربلندی و آبادانی ایران عزیز و استان سرسبز و باستانی گلستان را آرزومند است.
برچسبها: استان گلستان, اماکن دیدنی, آقا محمدخان قاجار, گرگان
