چهار سال پیش در تاریخ 26/12/1386 آرامگاه مختومقلی فراغی، نامدارترین شاعر ترکمن، واقع در روستای آق تقه( توقای) متعلق به اواخر دوره قاجاریه به شماره 22251 در زمان مدیریت آقای فریدون فعالی در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان گلستان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید. همچنین در همین تاریخ مقبره میرکتول واقع در ضلع شمالی مسجد جامع گرگان متعلق به اواخر دوره قاجار به شماره 22252 در همین فهرست جای گرفت.
با توجه به اهمیت و شهرت شاعر بزرگ ترکمن، مختومقلی فراغی[1212-1269خ]، ذیلا قمستی از گزارش آقای علیرضا حصارنوی، کارشناس سازمان میراث فرهنگی استان که در زمستان همان سال تهیه گردیده بود به همراه نوشتار تحقیقی نگارنده که پیشتر در شماره 1003 نشریه گلشن مهر به طبع رسیده است مرقوم می گردد:
خلاصه ای از گزارش میراث فرهنگی:
نشانی فعلی و کامل: استان گلستان – شهرستان کلاله – بخش مراوه تپه- دهستان کرند 4/2 جاده گنبد کاووس- مراوه تپه و 32 کیلومتری مراوه تپه- شمال رودخانه اترک بین مراوه تپه و کرند- روستای آق تقه(تقای).
تاریخچه و وجه تسمیه اثر: آرامگاه مختومقلی و پدرش دولت محمد آزادی[1733-1790م] تا پیش از انقلاب بسیار ساده و مختصر و منحصر به دو قبر ساده و سیمانی بود. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی مردم فرهنگ دوست ترکمن و فارس در بهار سال 1385 برای اولین بار بزرگداشت باشکوهی برای این شاعر توانای ترکمن برگزار گردید و آرامگاه مختومقلی را مرمت و یادمان قعلی را ساختند. ویژگی های این اثر به شرح ذیل است:
در فضای باز کرسی مانندی به ابعاد 24 متر مربع که ارتفاع آن از سطح زمین در حدود یک متر است. در میان این کرسی دو قبر می باشد که بالای هر دو انها شکل گهواره ای است. در چهار جهت این قبر باغچه های کوچکی است.
مختصری از زندگی نامه مختومقلی فراغی:
از طایفه گوگلان(گوکلان) از تیره گرکز در شمال شرق گنبد کاووس در محلی به نام «گنیگ جای» [در سال 1212خ] چشم به جهان گشود. مقدمات علوم و خواندن و نوشتن را در ایام کودکی از پدر ادیب و دانشمندش، دولت محمد آزادی، آموخت چنانکه خود در شعری می گوید: « دعا قیلام جبر و جفا اکثر دیر / علم اوگره دن استاد قبلام پدر دیر» ترجمه: در برابر جور و جفای زمان دعای من بس ناچیز است/ آنکس که به من علم آموخت پدر بود. وی احتمالاً تخلص شعری خود یعنی «مختومقلی» را از نام پدربزرگش «مختومقلی یوناچی»(1654-1720م)گرفته است و یوناچی(یونه چی) به کسی می گویند که به کار ساختن زین و شلاق چرم مشغول باشد. فراغی با زنی به نام آق غیز ازدواج کرد و از او صاحب دو فرزند به نامهای بابک و ابراهیم گردید اما هر دو در ایام کودکی از دنیا رفته و مختومقلی را در غمی بزرگ فرو بردند.
منبع: مجله ادبستان- شماره52- ص48تا50./ تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمن ها- امین گلی- نشر علم- چاپ اول- زمستان1366خ- ص250.
جهت مطالعه بیشتر در خصوص زندگی نامه این شاعر بزرگ و پدر گرامی اش به کتاب فرهنگنامه مفاخر استرآباد و جرجان اثر حجت الاسلام حسینی خواه مراجعه فرمائید.
برچسبها: ترکمن, مختومقلی, روزشمار, آثار ملی
