فصلنامه فرهنگی،هنری،ادبی،تاریخی استارباد

اِستارباد تصحیف"إسترآباد",نام پیشین گرگان کنونی و استان گلستان است!

      

    مولانا محمدقاسم بن غلامعلی هندوشاه استرآبادی، مورخ، پزشک و کارگذار بزرگ قرن ده و یازده، مؤلف مشهور کتاب گلشن ابراهیمی(تاریخ فرشته یا نورس نامه)، در سال 960ه.ق در دارالمؤمنین استرآباد دیده به جهان گشود. در اوایل جوانی به همراه پدرش رهسپار دیار هند شد و در احمدنگر، پایتخت مرتضی نظامشاه (972- 996ه.ق)، مستقر گردید. غلامعلی مربی فرزند نظامشاه یعنی میران حسین شد و این میران حسین بعد از پدرش از 996 تا 997ه.ق به حکومت رسید. فرشته نیز در دربار نظامشاه وارد گردید و تا مقام ریاست نگهبانان سلطنتی ارتقاء پیدا کرد ولی چنانکه در مقدمه کتابش آورده است در سال 998ه.ق از احمدنگر خارج شد و به دربار بیجاپور نزد عادلشاهیان رفت و از طرف ابراهیم ثانی عادلشاه (987 1035ه.ق) مأمور تألیف کتابی تاریخی درباره سلاطین هندوستان گردید و آن را با استفاده از کتابهای متعددی که پیش از وی تدوین شده بود در سال 1015ه.ق به زبان فارسی سلیس به پایان رسانید و به اسم سلطان ابراهیم مذکور، «گلشن ابراهیمی» نامید. در همین سال از جانب عادلشاه به سفارت نزد جهانگیر پادشاه (1014- 1037ه.ق) به لاهور رفت و مدتی در آنجا ماند و در این فرصت مقداری مطالب و حوادث تاریخی تا سال 1033ه.ق بر کتاب خود افزود. این کتاب در ردیف اول کتاب هایی است که به تاریخ عمومی هند ارتباط دارد و مورد استفاده تمامی مؤلفانی است که بعد از آن خواسته اند تاریخ هند را بنویسند.

    او غیر از تاریخ مذکور یک اثر پزشکی به نام «دستور الاطباء» نیز دارد که به «اختیارات قاسمی» معروف است و سید محمدحسین بن محمدهادی عقیلی علوی خراسانی شیرازی از اطباء سند (زنده تا سال 1195ه.ق) در کتاب مخزن الادویه از آن به عنوان یکی از منابع اصلی خود استفاده کرده است. هندوشاه شاعر نیز بود و در شعر فرشته تخلص می کرد و علامه آقا بزرگ طهرانی در الذریعه از وجود دیوان شعری با عنوان «دیوان فرشته استرآبادی اَو شعره» خبر داده است. در خصوص تاریخ درگذشت فرشته هیچ منبعی اشاره ای نداشته است و در واقع آخرین سالی که از فرشته اطلاعی در دست است همان سال 1033ه.ق مذکور است.

+ نگاشته شده در  یکشنبه ۵ خرداد ۱۳۹۲ساعت 7:33  توسط علی بایزیدی (ع.سروش)  |