بیست و هشتم اردیبهشت ماه، سالروز بزرگداشت مشهورترین چهره علمی - ادبی ایران در عرصه های بین المللی، خواجه امام عمر بن ابراهیم خیامی نیشابوری (439 – 517 ه.ق)، مشهور به حکیم عمر خیام است، شهرتی که بیشتر به واسطه ترجمه انگلیسی رباعیات زیبای او توسط ادوارد فیتزجرالد اسکاتلندی در قرن هجدهم محقق گردید تا آنجا که علاقه وافر مستشرقین به وی به چنان درجه ای رسید که در سده نوزدهم میلادی در انگلستان، انجمنی متشکل از دوستاران خیام شکل گرفت و اعضای آن شاخه گلی را که از کنار آرامگاه وی چیده و در انگلستان تکثیر نموده بودند هرساله بر سر مقبره او قرار می دادند.
هرچند در میان برخی پژوهشگران معاصر ایران تردیدهایی در خصوص شاعر بودن خیام وجود داشته و دارد اما فارغ از اینکه این دانشمند بزرگ سده پنجم و ششم هجری غیر از علوم ریاضی، نجوم و فلسفه در شعر و ادبیات نیز دست داشته یا خیر، پاسداشت و نکوداشت این شخصیت استثنائی و خاص ایران و جهان بسیار حائز اهمیت است. فارغ از رباعیات نغز و پرمحتوا، یافته های علمی خیام در ریاضیات به ویژه جبر و هندسه اعم از حل معادلات درجه یک و دو و سه و مثلث مشهور خیام – پاسکال و تأثیرات جهانی آن و تنظیم تقویم خورشیدی در عصر سلطان ملکشاه سلجوقی و بسیاری از کارهای دیگر او را به چنان درجه ای از دانش رسانید که به جرأت می توان پایان عمر خیام را پایان سلطه علمی ایران و اسلام در عرصه های جهانی دانست.
آنچه در این میان مهمتر از همه این دانسته ها می نماید، سرلوحه قرار دادن امثال این دانشمند بی نظیر در جوامع علمی و ادبی کشور است در عصر حاضر که پیشرفت های علمی با شتاب فزاینده ای رو به جلو حرکت می کند، دانشجویان و دانش آموزان مستعد این سرزمین متمدن و باستانی با الهام گرفتن از دانشمندانی چون خیام، ابن سینا، ابوریحان، رازی و حکیم جرجانی و دیگران که در آن اعصار بدون استفاده از رسانه های نوشتاری، سمعی و بصری و عدم تکنولوژی های ارتباطی، با مشقت بسیار و پیمودن راه های طولانی و پر خطر تنها با استفاده از نور ایمان، چراغ دانش را هماره بر افروخته نگاه می داشتند، می توانند درجات ترقی و تعالی را با استعانت از پروردگار متعال طی نمایند.
پی نوشت: مطلب فوق جهت درج در یادداشت نخست نشریه همشهری گلستان به مناسبت روز بزرگداشت حکیم عمر خیام تهیه گردیده است.
ژ
برچسبها: خیام, همشهری گلستان, علی بایزیدی, حکیم جرجانی
