پس از انتشار نقد آقای محمد انصار بر کتاب دو حکیم استرآباد اثر آقای دوستی دیلمی در شماره 198 نشریه استرآباد و وبلاگ استارباد، نویسنده محترم کتاب با ارسال جوابیه نقد به آدرس ایمیل نگارنده وبلاگ خواستار انتشار آن در وبلاگ گردیدن که به جهت حفظ آزادی بیان و رعایت اصول نقد و نقادی عین مطلب ارسالی آن بزرگوار را ذیلاً آورده ایم. به امید آنکه با ایجاد فضای مثبت و رو به رشد نقد بتوان موجبات رشد و تعالی تحقیق و پژوهش را فراهم نمود. ان شاءالله
بسمه تعالی
مدیر مسئول محترم نشریه استراباد – با سلام
احتراما پیرو مطلب درج شده در شماره 198 نشریه شما بتاریخ27/1/92 با عنوان نقدی برکتاب دو حکیم استراباد که توسط آقای محمد انصار چاپ شده لازم می دانم جهت آگاهی آقای انصار و خوانندگان محترم توضیحات لازم را ارائه نمایم .ابتداءً اینجانب از نقد برادر گرامی آقای انصار که از علاقه مندان به عرصه فرهنگ وتاریخ منطقه استراباد و استان گلستان هستند تقدیر و تشکر می نمایم و امیدوارم در نوشته های آتی قبل از نقّادی پیرامون کتب یا موضوعاتی که مورد نظرشان می باشد دقّت نظر و مطالعه بیشتری داشته باشند .
و اما در رابطه با کتاب دو حکیم استراباد باید اشاره داشته باشم که خلاصه ای از این کتاب در سال 84 پس از داوری گروه فلسفه فرهنگستان جمهوری اسلامی جهت برگزاری همایش دو حکیم استراباد در گرگان به چاپ رسید که به علت این که کتاب بصورت خلاصه و صرفاً جهت همایش از طرف استانداری گلستان و موسسه فرهنگی میرداماد چاپ گردید فلذا نویسنده بعلت این که این مبحث کامل گردد و مورد استفاده علاقه مندان قرار گیرد اقدام به چاپ مجدد نموده که این امر با توجه به بررسی های بعمل آمده توسط مدیران موسسه فرهنگی میرداماد مورد استقبال قرار گرفت و آن عزیزان به صورت مستقل اقدام به چاپ این اثر نمودند .
و اما پیرامون نقدهای برادر انصار باید اشاره نمایم که اگر در بخش اول کتاب مبحث استان گلستان به روایت تاریخ آمده به خاطر آشنایی مخاطبین عام با تاریخ سرزمین فرهنگ پرور گلستان است چه بسا هنوز افرادی در کشور هستند که می پندارند علمایی چون میرداماد و میرفندرسکی اهل اصفهان یا اصفهانی هستند .
در رابطه با نام کتاب که صرفاً بخاطر این که با وزن عنوانی کتاب دو حکیم استراباد همخوانی داشته باشد ابتدا با نام میرفندرسکی و بعد میرداماد اشاره شده بر خلاف ترتیب محتوایی کتاب .
اما در رابطه با منابع پژوهشی باید اشاره نمایم که منابعی که ایشان با شمارگان یک تا شش اشاره دشته اند کاملاٌ از طرف اینجانب بررسی شده و به غیراز دو اثر شماره 5و6 که اخیراً چاپ شده و خود آقای انصار هم در اواخر سال 91 در موسسه فرهنگی میرداماد این دو کتاب را مشاهده کردهاند بقیه کتب مورد بررسی اینجانب قرار گرفته و. باید به این موضوع اشاره نمایم که حتی بنده با بسیاری از این نویسندگان از نزدیک مشاوره داشته و مورد تشویق آنها قرار گرفته ام از جمله آقای موسوی بهبهانی که دقیق ترین کتاب را پیرامون نظرات فلسفی میرداماد نوشته اند .و اما در رابطه با نظرات فلسفی حکمت یمانی میرداماد از کتاب (شرح کشف الحقایق بر تقویم الایمان میرداماد )نوشته علی اوجبی استفاده شده که هم در منابع پایانی با شماره 79 و هم پاورقی در صفحات 107-108-و139 به آن اشاره شده .
الف-در مورد این که طبق نظر ایشان اگر اثر اثر نو و جدیدی نبوده باشد یقیناً مورد تایید فرهنگستان واستقبال مخاطبین عام قرار نمی گرفت ،در صورتی که آقای انصار اگر آثاری چون حکیم استراباد آقای موسوی بهبهانی را مطالعه کرده باشند متوجه خواهند شد که کتاب بسیار فنّی وسنگین برای مخاطبین عام می باشد و در حقیقت بدرد افرادی می خورد که آشنایی کامل با مسائل فلسفی داشته باشند .
ب-به گفته ایشان کتاب اگر کتاب جامع وکاملی نبود مورد تایید گروه فلسفه فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی قرار نمی گرفت ،حال با توجه به این که دستخط تاییدیه گروه فلسفه وداوری آنها مربوط به سال 84 نزد اینجانب موجود می باشد و با عنایت واهمیت موضوع و اشباع نشدن مخاطبین از طرف مسولین موسسه فرهنگی میرداماد گرگان به چاپ مجدد اقدام گردید .
شیوه نگارش منابع
در رابطه با شیوه نگارش باید اشاره نمایم که حداقل بیش از 2 سال برای تنظیم کتاب که آنهم در سالهای 82-83 وقت اولیّه گذاشته شد که در آن زمان باتوجه به کمبود منابع در استان گلستان با استفاده از منابع موجود در کتابخانه های معتبر قم از جمله کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی (ره)در ایام تحصیل 4ساله اینجانب در قم این امکان را برای من فراهم کرد تا جایی که حتی بدست آوردن یک جلد از کتاب حکیم استراباد آقای بهبهانی در کل استان گلستان جهت مطالعه برای بنده بسختی میسور گردید .
1-در مورد معرفی منابع باید آقای انصار توجه داشته باشند که شیوه نامه ها ی متفاوتی رایج است از جمله بعضی افراد ابتدا نام نویسنده کتاب ،بعد نام اثر را می آورند و در بعضی از شیوه ها ابتدا نام کتاب ،بعد صاحب اثر و انتشارات و صفحه آورده می شود .
2-در پایان کتاب با آوردن نمایه و فهرست اعلام و اشخاص که از معیارهای وزانت یک اثر شناخته می شود به بسیاری از منابع دست اول و مرجع وماخذ اشاره شده و اگر به دید طولانی کردن فهرست و اضافه شمارگان نظر داشته می شد تعداد فهرست منابع از 200 اثر هم تجاوز می کرد.
3-در رابطه با نیاوردن {بی نا }با آثاری که انتشارات آنها مشخص نیست و یا مکان مشخص نباشد{بی جا}و عدم تاریخ نشر علامت {بی تا}آورده می شود مطلب درست است واگر ویراستار محترم به این مطلب اشاره می کرد بهتر بود .
4-در رابطه با کتاب نبراس الضیاءدر صفحه 168 با شماره 68 در فهرست آثار میرداماد اشاره شده وباید آقای انصار توجه داشته باشند که اگر بخواهیم به آثار و مصنّفات میرداماد که بالغ بر 100 کتاب ،نسخه،رساله واجازه نامه است اشاره شود خود کتاب دیگری را می طلبد که این کار تا اندازه ای توسط نویسندگان دیگر انجام شده والبته برای آن دو حکیم هنوز جای کاردارد .
5-در رابطه با بعضی از پاورقی ها که شماره صفحه اشاره نشده مقصود اشاره به مراجعه آن منابع بوده از جمله در ص141 شرح قبسات میرداماد که نویسنده اش آقای مهدی محقق هستند ،بد نیست که آقای انصار بدانند بنده با بسیاری از این بزرگان از نزدیک پیرامون مباحث فلسفی این دوحکیم مشاوره داشته ام که شاید آقای انصار فقط اسم ایشان را تا بحال شنیده باشند ،یا در ص254 که به اشعار قصیده یائیه میرفندرسکی اشاره شده منظور مراجعه به همه آن آثار وتطبیق نسخه های متفاوت است و اگر از نسخه ای اقتباس شده حتماًدر پاورقی شمارگان صفحه آن منبع ذکر شده .
در رابطه با چاپ و نشر باید اشاره نمایم که1- اگر فونت کتاب در ص153-154 درشت شده به خاطر اهمیت مطلب که کلمات قصار میرداماد است می باشدوگرنه اشعاربوده که باید با فونت متفاوت تایپ می شد .
2- تصویر روی جلد هر چند با تصویر آماده شده اینجانب متفاوت می باشد چرا که ناشر محترم و موسسه میرداماد به چاپ همت گماشتند و آقای انصار باید توجه داشته باشند که اوّلا جلد کتاب دارای پوشش پلاستیکی ظریف می باشد و عبارت روی جلد آیه قرآن نیست بلکه نمونه ای از نسخه خطی شرح صحیفه سجادیه به دستخط میرداماد الحسینی و صرفًا دعا به خط عربیست.
3- صفحه بندی و برش کتاب توسط خود ناشر محترم وبا نظارت ایشان انجام شده و بعلت این که تعداد تصاویر 16 عکس رنگی بوده و جهت صرفه جویی در هزینه به صلاحدید ناشر محترم عکس ها سیاه وسفید و به تعداد 8 عکس تقلیل داده اند و از این بابت بر اینجانب اشکالی وارد نیست .
4-در پایان کتاب فهرست نام کتب به صورت مجزّا با عنوان کتاب نامه آمده و با آوردن نمایه و فهرست اعلام ،اشخاص و اماکن وزانت پژوهشی اثر نسبت به چاپ اول کامل شده است .
در پایان بد نیست که اشاره داشته باشم با توجه به کمبود منابع در سالهای 82و83 که حتی اینترنت هم در دسترس همگان نبوده اینجانب با دو سفر تحقیقاتی به اصفهان در همان سالها با نویسندگان و بزرگان فلسفه در دانشگاههای کشور از جمله آقایان :
1-حامد ناجی اصفهانی –استاد فلسفه دانشگاه اصفهان –ونویسنده شرح قبسات میرداماد
2-استاد محمود عابدی –رئیس گروه فلسفه دانشگاه قم
3-آفای مهدی محقق –شارح قبسات میرداماد واز بزرگان فلسفه ایران
4-آقای قربان علمی –از اساتید فلسفه دانشگاه تهران
5-آقای علی موسوی بهبهانی –نویسنده کتاب حکیم استراباد
6-مرکز فرهنگی تخت فولاد اصفهان
7-آقای سید علی رجائی مسئول پژوهشکده انساب کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی (ره)
از نزدیک مشاوره داشته ومورد تشویق آنها قرار گرفته ومزید اطلاع عرض نمایم که چاپ دوم کتاب طبق قرار قبلی با مقدمه دکتر علی اکبر ولایتی رئیس فرهنگستان پزشکی باید چاپ می شد که متاسفانه مقدمه ایشان به چاپ دوم کتاب نرسید .در پایان ضمن تشکر از صدیق محترم آقای انصار که جدیداً کتابچه ای که مجموعه ای از اسامی کتب و نویسندگان گلستانی است با عنوان کتاب ارائه نموده اند باید اشاره نمایم که اگر پیرامون اثری قصد اظهار نظر دارند ابتداً پیرامون آن تحقیق وبا اطلاعات کافی اظهار نظر نمایند ،خصوصاً مباحث فلسفی که بنده با 10 سال تحصیل در حوزه علمیه وگذراندن یک دوره فلسفه اسلامی از جمله بدایه الحکمه و نهایه الحکمه علامه طباطبایی(رض)هنوز اندر خم یک کوچه ام در چنین مباحث فلسفسی تا جایی که آقای انصار با داشتن یک لیسانس الهیات که شاید در سالهای تالیف این کتاب هنوز مفتخر به همان مدرک هم نبوده اند اظهار نظر فنی در رابطه با مسائل فلسفی داشته باشند .با تشکر
محمد رضا دوستی دیلمی
مولف کتاب دو حکیم استراباد –وپژوهشگر دانشنامه گلستان
برچسبها: کتاب دو حکیم استرآباد, محمدرضا دوستی دیلمی, محمد انصار, نشریه استرآباد
