علی بن محمدجعفر بن سیف الدین شریعتمدار استرآبادی، برادرزاده شیخ احمد شریعتمدار در روز 22 ماه شعبان سال 1242ق چنانکه خود در انتهای کتاب بردیمانی نگاشته به دنیا آمد و در شب بیست و ششم ماه جمادی الاول 1316ق چنانکه فرزندش شیخ عبدالنبی به خط خویش در انتهای نسخه ای از کتاب حق الیقین پدر مرحومش آورده، در عین تنگدستی دار فانی را وداع گفت.
خوشدل، شاعر و ادیبی توانمند بود که هم به فارسی و هم به عربی شعر می سرود و در شعر به خوشدل تخلص می نمود. این ابیات از اوست: «جاروب صحن خانه اخبار كار ماست / تنضيف شمعدان سند از شعار ماست / اصلاح شمع متن چه خدام ميكنيم / اشراق نور، جمله دلالت زنار ماست / گل گيرى تعارض اخبار كرده ايم / صندوق راجع متعادل، مزار ماست / مائيم خادمان گلستان دين وكيش / حصن حصين دار شريعت، مدار ماست / خوشدل بجز ولاى على نيست خانه اي / درخانه شو كه باز، نگويد شكار ماست.»
خوشدل از مشاهیر علمای شیعه بود و خاندانش اصالتاً از روستای نوکنده استرآباد بودند، پدرش در زمره علمای بزرگ شیعه بشماره می رفت و در زمان سکونت پدر در قزوین، تولد یافت و مقدمات علوم را همانجا آموخت، سپس به عتبات رفت و در محضر درس شیخ محمدحسن بن باقر اصفهانی معروف به صاحب جواهر و حاج شیخ مرتضی انصاری حاضر شد. پس از پایان تحصیلات به تهران آمد و چندان نگذشت که آوازه ای بلند یافت. در حدت ذهن و هوش از نوادر روزگار بود و جز علوم دینی با رشته های فنی نیز آشنایی داشت، تفنگ ته پر و ساعت دزدگیر را اختراع کرد و اختراع اخیر را در دزاشیب شمیران در حضور رجال دولت به نمایش گذاشت.
بیش از هفتاد کتاب و رساله نوشته است. ناظم الاسلام کرمانی، مؤلف تاریخ بیداری ایرانیان از شاگردان او بود. مهمترین آثارش عبارتند از: جامع ناصری به شیوه جامع عباسی که به دستور ناصر الدین شاه نوشت. اصلاح و تکمیل منظومه درج المضامین سروده ملا مختار قاری اعمی اصفهانی که 70 بیت بوده و شریعتمدار آن را در 100 بیت به پایان رساند و بوستان نامید. الدرر الایتام در شرح بوستان، رموز الاقوال در رجال، غایة الآمال در استعلام احوال رجال که شرح منتهی المقال است، نشر الدرر الایتام، آئینه جهان نما در تاریخ کره زمین، جنة السرور در کیفیت زیارت عاشورا، منهاج الدرایة در فقه، تحفة الانام در ظهارت و نماز، کنز التفاسیر، مدار المغمومین به عربی در مزار ائمه معصومین(ع)، النخبة العراقیه، مرشد الراشدین در اخلاق، الدر الثمین، منظومه فی العوامل النحویه که شرح آن کنز اللئالی نام دارد، منظومه ای در فقه با نام لؤلؤ الاحکام.
برچسبها: شعر استرآباد, خوشدل استرآبادی, شریعتمدار استرآبادی, نوکنده
