فصلنامه فرهنگی،هنری،ادبی،تاریخی استارباد

۶۸ سال پیش در ساعت ۹:۱۷ شامگاه ۱۷ فروردین ماه ۱۳۲۳ زلزله ای سهمگین و مخرب شهر تاریخی گرگان را به لرزه در آورد که به گزارش تمامی نشریات و منابع رسمی موجود باعث ویرانی بسیاری از منازل، عمارتها و از بین رفتن جان شیرین عده ای از همشهریان عزیز گردید، فاجعه ای که بازتاب گسترده ای در محافل عمومی داشت و تکاپوی بسیاری از نهادهای مسؤول و ذیربط را برانگیخت:

1.      وزارت فرهنگ(آموزش و پرورش) برای مساعدت و دلجوئی از کارمندان خود چند نفر از اعضاء عالیمقام از جمله دکتر علی کنی رئیس بازرسی، مهدی ایرانی بازرس مخصوص، دکتر گلیان زین العابدین حکمت رئیس بازرسی اداره امور بیمارستانها را به گرگان اعزام داشت. این گروه مقادیری چادر(حدود ۳۰۰۰ عدد از جنس برزنت)و پول(ده هزار تومان به ازای هر نفر)را در اختیار فرهنگیان قرار داده و نسبت به تهیه گزارش و اقدامات مفید دیگر نیز پیشگام شدند.

2.      از سوی محمدرضا شاه پهلوی گروهی ویژه که از ملتزمین رکاب وی محسوب می گردیدند از جمله آقایان علاء، سمیعی و تیمسار سپهبد یزدان پناه در شهر حضور پیدا کرده و نسبت به انجام امورات لازمه اقدام نمودند.

3.      در مجلس شورای ملی نیز در جلسات متعدد مورخه ۲۰ و ۲۲ و ۲۶/۱/۱۳۲۳موارد متعددی در خصوص کمک رسانی به اهالی گرگان مطرح گردید. هرچند برخی از مجلسیان وقت متاسفانه وقع چندانی به مسئله ننهادند.

4.      در اردیبهشت ماه همان سال یک جام چهارجانبه با عنوان جام فیروزی در تهران جهت کمک به زلزله زدگان انجام شد که بین تیمهای ارتش انگلستان و شوری مستقر در تهران و دو تیم برتر وقت یعنی توفان و دارایی برگزار گردید که در نهایت با قهرمانی تیم شوروی به پایان رسید.

5.      نشریات متعدد و مختلف وقت با درج مطالب مختلف نسبت به جمع آوری کمکهای مردمی اقدام نمودند از جمله نشریه سراسری آئین اسلام با مدیریت آقای نوریانی که در تاریخ ۲/۲/۱۳۲۳در صفحه نخست نشریه مطلب ذیل را مندرج نمود:

یاری و دستگیری کنید

شکرانهء بازوی توانا بگرفتن دست ناتوان است

فاجعه گرگان در تاریخ ایران کمتر نظیر دارد گوئی زمین و آسمان با مردم ستمدیده‏سر ستیز دارد و مصائب و ناملایماتی که‏از دست افراد قوی و متعدی بشر بضعفاء میرسد کافی نیست که بلاهای آسمانی و زمینی نیز سربار آن میشود اجحافهای‏دوره گذشته و تعدیات و فشار غیر قابل تحمل‏؟؟؟جنک کنونی که ناچار دامنگیر ایران شده.اوضاع خراب اقتصاد و گرانی‏بیسابقه هم از بلیاتی بود که مردم بیچاره‏گرگان مانند سکنه سایر شهرهای ایران از آن بهره میبردند و با سرنوشت و تقدیر خود در ستیز بودند شاید مانند سایرین بهمین‏اندازه خوشدل بودند که خانه‏ای برای‏سکوت دارند و با خون دل میتوانند نانی‏بدست آورند و هرچند ماه یکبار چند متری‏پارچه برای سترعورت تحصیل کنند و باین‏دلخوشی که شب هنگام اطفال عزیز خود را در آغوش میکشند و با ملاطفت و مهربانی و سخنان گرم بکانون سرد خانواده‏حرارتی میدهند اما امروز این دلخوشی نیز از آنها سلب شده بر اثر یک تکان و در ظرف‏چند دقیقه آن شهر زیبا(عالیها سافلها)شده و هزاران خانواده بی‏خانمان و بی‏سامان‏گردیده‏اند.

در شب تاریک در آن لحظات سخت و خطرناک که بلا از زمین و آسمان میبارید و یک شهر را ویران میکرد یک جمعیت بیست‏هزار نفری چه حالی داشته.مادران و پدران‏با چه وضعیت دلخراشی دستهای اطفال معصوم‏خود را گرفته و برای نجات یافتن از آن جهنم‏هراسان بسوی بیابان میدویدند؟باید فکر کرد در آن شب تار و هولناک این عده‏در زیر باران و رعد و طوفان و ترس از زلزله‏چه ساعتهائی گذرانده‏اند برای حمایت‏اطفال خود با نداشتن وسیله چه میکردند اگر اطفال زبان نفهم از آنها چیزی می‏خواستند چه میکردند؟

پس از آن شب چه کردند حالا چه می‏کنند؟اینها که امروز باین بلیه گرفتار شده‏اند برادران دینی و ایرانی ما میباشند اینها نیز مانند ما زن و فرزند دارند.اینها نیز از داغ عزیزان غمناک میشوند اینها در چنین موقع که همه‏چیز خود را از دست‏داده و در دشت گرگان سرگردانند چشم‏امید خود را بشما دوخته‏اند.

هان ای مسلمانان بحال برادران خود رحمی آورید ای پدران و ای مادران به‏اطفال بی‏سرپرست و بدبخت مردم گرگان‏تلطفی نمائید تا خداوند بر شما و اطفال‏شما رحم کند(رحم کن تا بتو رحم شود)اسلام‏مبنی بر عاطفه و رحم و رأفت و دستگیری‏و اعات از ستمدیدگان است.اسلام هر مسلمانی را موظف کرده است که ببرادران‏دینی خود کمک کند و در فکر آنها باشد و میفرماید کسی که هر روز که سر از خواب‏برمیدارد در فکر مسلمین نباشد و بیکی‏از کارهای آنها رسیدگی نکند باید از زمره‏مسلمانان محسوب نشود.

امروز عده‏ای از خیرخواهان با همان‏نوع دوستی که دارند بانجام وظیفه خود قیام کرده و هرکدام باندازه توانائی اعانه‏ای‏داده‏اند ولی باید گفت نکبت بقدری بزرک‏است و خسارات بحدی زیاد است که این‏کمکها حتی برای رفع احتیاجات اولیه‏مردم ستمدیده گرگان کافی نیست و باید همت بزرگتر و کرم بیشتری ابراز کرد و باید از یک پیش آمد و خیمی جلوگیری‏نمود آری باید مردم گرگانرا دریافت تا فردا خیابانهای پایتخت پر از مرم بیچاره‏و ستمدیده گرگان نشود ای مسلمین ایران‏ای مردم بارحم و عاطفه امروز روز جوان-مردی و اظهار همدردی است.   نوریانی

منابع:

-         روزنامه شرق – سال نهم – شماره 1423 – پنجشبه 1 دی 1390 – ص8.

-         روزنامه آئین اسلام – سال اول – شماره 6 – 2  اردیبهشت 1323 – ص1.

-         نشریه تعلیم و تربیت – سال چهاردهم – شماره 4 – تیر 1323 – صص 215 تا 219.

-         روزنامه رسمی کشور – تواریخ 20/1/1323 و 22/1/1323 و 26/1/1323.