چهارده سال پیش در تاریخ یکشنبه 16 آذرماه 1376خ مصادف با 6 شعبان المعظم 1418ق در جلسه 151 دوره پنجم مجلس شورای اسلامی به ریاست حجة الاسلام علی اکبر ناطق نوری تأسیس استان ریشه دار و باستانی گلستان (ایالت وهرکان، ورکان یا هیرکان پیش از اسلام و ایالت جرجان و استرآباد دوران اسلامی تا اوایل سلطنت پهلوی اول) پس از قریب به 60 سال الحاق نامنصفانه و بی دلیل به استانهای تهران و مازندران با اکثریت آراء از میان 202 نفر حضار جلسه با تقسیم بندی به 7 شهرستان گرگان، گنبد قابوس، مینودشت، ترکمن، کردکوی، علی آباد کتول و بندرگز به تصویب نمایندگان رسید.
وبلاگ استارباد ضمن تبریک به تمامی اهالی گلستان زمین و ذکر یاد و خاطره نمایندگان مسؤول، کوشا و متعهد آن زمان مجلس شورای اسلامی بویژه شیخ شهید دکتر قربانعلی قندهاری نوملی، علی اصغر احمدی، حجة الاسلام ابوترابی، مجید انصاری، سید حسین مرعشی و ... ذکر چند نکته را در این جا الزامی می داند:
1. در مطالب پیشین وبلاگ(مهر ماه گذشته) مراتب تصویب اولیه لایحه استان شدن گلستان را به خوانندگان عزیز ارائه نمودیم که در آدرسهای ذیل می توانید پیگیری بفرمائید:
http://estarbad.blogfa.com/post-119.aspx
http://estarbad.blogfa.com/post-120.aspx
http://estarbad.blogfa.com/post-125.aspx
http://estarbad.blogfa.com/post-126.aspx
2. در خصوص اینکه چرا نام گلستان به جای گرگان بر استان اطلاق گردید(سؤالی که یکی دو تن از خوانندگان در مطالب پیشین از راقم این سطور داشتند) توضیحات زیر را لازم می دانم:
- متأسفانه جو حاکم بر فضای سیاسی کشور به خصوص بحث جدائی استان ما از مازندران روند بسیار فرسایشی و کندی را طی می نمود که با رایزنی ها و نشستهای پشت پرده و همکاری دولتمردان سالهای 75 و 76 توانست به پیش برود لذا چانه زنی در مورد نام استان جز نتایج منفی و اختلاف نظرهای بیهوده حاصل دیگری نمی توانست داشته باشد.
- برخی نمایندگان مناطق شرقی استان به دلیل دید بسته ای که بر این نامگذاری داشتند به گونه ای اختلافات درون گروهی را دامن می زدند، البته چنانچه ایشان دید وسیعی بر تاریخ منطقه می داشتند قطعا می پذیرفتند که گرگان نام همه منطقه ای است که امروز گلستان می خوانیم، شهر باستانی جرجان(گرگان) در جوار گنبد قابوس خود دلیل محکمی است بر این مدعا.
- تصویب این لایحه در زمانی که ریاست مجلس بر عهده یک شخصیت مازندرانی بود هرچند که با رایزنی های لازم و جلسات مختلف شخص شخیص ایشان را منطقا و عقلا توجیه نموده بودند اما علی ای حال شرایط طوری نبود که در فضای حاکم بر وضع موجود بتوان نام گرگان عزیز را که در شصت سال اخیر تنها بر شهر استرآباد سابق و خلیج زیبای غرب استان اطلاق می شد و به طور کلی مورد حسادت برخی اهالی شهرهای مازندران و حتی گلستان واقع بود بر روی استان به خیال عموم تازه تأسیس(!!!) نهاد.
3. برخی از مباحث صورت گرفته پیرامون نام استان گلستان را می توانید ذیلا مطالعه فرمائید:
منشی (غفوریفرد) ـ اولین پیشنهاد در مورد نام استان است. آقایان: موحدیساوجی، مجید انصاری، سیدمحمود حسینیواعظ و معمی هلاکو از پیشنهاددهندگان هستند.
رئیس ـ یکی از پیشنهاددهندگان بفرمایند.
علی موحدیساوجی ـ بسمالله الرحمن الرحیم
پیشنهادی که از طرف بنده و چند نفر از همکاران محترم مطرح شده این است که نام استان گرگان به نام استان «گلستان» نامگذاری بشود. در این رابطه البته جناب آقای مجید انصاری و دو نفر از همین نمایندگان محترم استان جدید که تشکیل میشود، آقای هلاکو و آقای حسینیواعظ هم این پیشنهاد را دادهاند.
در کمیسیون هم بحث و بررسی کاملی صورت گرفت و در موقع رأیگیری، آراء مساوی بود یعنی پنجاه، پنجاه بود که چون رأی لازم را نیاورد تصویب نشد. بنظر من میآید که اگر ما نام استان را گرگان قرار ندهیم و به نام گلستان بگذاریم، از چند جهت این نامگذاری بهتر است.
جهت اول اینکه نظر کارشناسان وزارت کشور در گذشته همواره این بوده و هست تا آنجایی که میشود اسم استان، اسم مرکز استان نباشد. البته الان ما در کشورمان چند تا استان داریم که نام استان هم، نام مرکز استان است. اما از نظر کارشناسی میگویند مثلاً ما اسم یک مکان برجسته، یک جای خیلی معروف و مشهور آن استان را اگر روی استان بگذاریم بهتر از این است که نام مرکز استان روی خود استان گذاشته بشود.
نکته دوم اینکه الان استان جدیدی که ایجاد میشود بالاخره هم شرق گرگان (یعنی استانی که ایجاد میشود) و هم غرب آن دارای اهمیت است. ما از آنطرف، در سمت شرق شهرستان گنبد و بعضی شهرستانهای اطراف آن را داریم که اگر اینها بخش هم هستند، اما اینها واقعاً شایستگی دارند که شهرستان بشوند. در سمت شرق، خودِ شهرستان گنبد هم از لحاظ وسعت، هم از لحاظ جمعیت یک شهرستان بزرگی است. شهرستانهای دیگری هم هستند که اگر الان هم اینها بخش هستند، اینها هم واقعاً از لحاظ اهمیت، جمعیت شایستگی دارند که شهرستان بشوند و ما اگر نام گلستان را که درواقع یک منطقهای است که نه در ایران، از لحاظ بینالمللی هم بعنوان یک محل بسیار خوب، یک پارک بسیار زیبا و جالب شناخته شده. ما اگر این نامگذاری را روی استان بکنیم، اولاً اسم خیلی خوبی است. ما گلستان سعدی داریم و گلستان یعنی جایی که واقعاً جای سرسبزی و طراوت و گل و اینهاست.
نکته دیگری که باید عرض کنم این است که این نامگذاری یک مقداری اصطکاک را برطرف میکند. خوب است الان که ما استان گرگان ایجاد میکنیم طوری نشود که مثلاً نیمی از این استان جدید ناراضی باشند، احساس بکنند که مثلاً گرگان، هم مرکز است و هم نام استان است و این شاید خواسته بیشتر از نیمی از جمعیت این استانی است که ما میخواهیم آن را ایجاد بکنیم.
من تقاضا دارم که نمایندگان محترم به این پیشنهاد رأی بدهند تا ما اگر استان جدیدی ایجاد میکنیم بیاری خداوند دیگر تنش و ناراحتی و اینطور چیزها هم در بین مردم بوجود نیاید. ضمناً پیشنهادهای دیگری هم هست، نامهای دیگری هم مطرح است ولی بنظر من بهترین نامی که میشود انتخاب بشود، این نام است. والسلام
رئیس ـ متشکر، مخالف را دعوت بفرمایید.
منشی (غفوریفرد) ـ آقای اکرمی مخالف هستند، بفرمایید.
سیدرضا اکرمی ـ بسمالله الرحمن الرحیم
ابتداء پاسخی بدهم به توضیحی که جناب آقای موحدی ساوجی دادند. ایشان گفتند که ما برای استان باید نام یک مکان برجسته را انتخاب کنیم و روی استان بگذاریم. خوب، آقای موحدی! جواب بدهید که این مکان برجسته یک جایی است که اسم آن پارک گلستان است؟! یعنی واقعاً نام یک پارک که ما در کشور و شهرهایمان پارک گلستان زیاد داریم، یعنی یک چیزی نیست که بگوییم منحصر بفرد باشد، بگوییم حالا پارک گلستان میخواهد اسم یک استان بشود! انصافاً این استدلال جاذب و جالب و جامعی نخواهد بود.
نکته دیگری که بیان کردند این بود که نیمی از مردم استان مثلاً اگر اسم استان گرگان باشد ناراضی هستند! ما الدلیل علی ذلک؟ واقعاً آیا یک طوماری، یک پرسشی، یک سنجش افکاری شده است که ما بگوییم یک استانی که الان بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد، مثلاً (۶۰۰) هزار نفر آن با نام گرگان موافق نیستند. اینهم انصافاً ادعایی است که ایشان دلیلی برای این سخن اقامه نکردند!
نکته اصلی اینکه بهرحال یک جایی تبدیل به یک استان میشود که عمدتاً هویت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، فرهنگی پیدا میکند. ما باید به هویت سیاسی و تاریخی و جغرافیایی و اجتماعی و اقتصادی یک منطقه توجه بکنیم و نامی را برای آن محل انتخاب بنماییم. ما هیچ هویت تاریخی، منطقی، اسنادی نمیتوانیم برای واژة گلستان پیدا بکنیم که روی یک استانی که میخواهد جدیداً احداث بشود بگذاریم.
نکته دوم، جالب اینکه حالا میخواهیم اسمی را برای یک استانی بگذاریم که در هیچیک از (۶۰۰) شهر کشور ما هم وجود ندارد. یعنی آقای موحدی یک مورد بگویند که ما یک شهری در کشور داریم که نام آن گلستان است! حالا میخواهیم نام یک پارک را روی یک استان بگذاریم!!
نکته سوم اینکه واقعاً با نام استانهای دیگر از قبیل تهران، اصفهان، اردبیل، قزوین، قم، سمنان و امثال اینها تناسبی هم ندارد. بالاخره این یک فرزندی است که میخواهد در یک خانوادهای بعنوان یک برادر زندگی بکند. یک اسم متجانسی، متناسبی هم با بقیه نامهای استان نیست. حتی آن استانهایی هم که نام یک شهر را ندارد از قبیل آذربایجان و امثال اینها، یک جغرافیا و تاریخِ مشخص دارد. این یک نام شناخته شدة بینالمللیِ با چندین قرن سابقه است.
اما اینکه میگوییم نام خود گرگان بماند، برای این است که نام گرگان در تاریخ و جغرافیای ما سابقه دارد، ما اسنادی داریم که الان به همین نام است. برادران و خواهران گرامی! به این توجه و عنایت کنید. ما که نمیخواهیم یک تاریخ و جغرافیای جدید بیاوریم، ما میخواهیم تقسیمات کشوری را یک مقداری تغییر بدهیم، (۶) شهرستان را تبدیل به یک استان بکنیم. ما نمیخواهیم کار دیگری را انجام بدهیم. تغییر نام به این معنا واقعاً هویت جغرافیایی و تاریخی ندارد و این صحیح نیست که ما بیاییم اسناد تاریخی و جغرافیایی را تغییر بدهیم. برای مردم کشور ما واقعاً نام گرگان یک نام شناخته شدهای است، میشناسند. تا بگویند گرگان، میدانند در استان فعلی مازندران واقع شده، در شمال کشور است. اما تا بگویی گلستان، حالا تازه باید فکر بکند، مثل آن بنده خدایی که میگشت فلان کشور را از بالا پیدا بکند! اینکه نمیشود، بالاخره ما یک کاری بکنیم که برای مردم کشور ما هم شناخته شده باشد.
نکته نهایی اینکه دولت محترم در کمیسیونهای مختلف کار کردهاند، واقعاً در کمیسیون هم کار شده ما نفهمیدیم اشکال جدی این نام برای استان گرگان چیست که ما حالا بیاییم نام آن را تغییر بدهیم که مثلاً مازندران شرقی یا گلستان بشود؟ واقعاً من توجیهی نمیبینم، نام گرگان نامِ مناسب و آبرومندی است (رئیس ـ وقت حضرت عالی تمام است) که تغییر آن کلی مشکل بوجود میآورد و تثبیت آن یقیناً یک کاری را بوجود میآورد که بیشتر استحکام و تحکیم میبخشد.
این جمله را هم با اجازه آقای رئیس عرض کنم. آقای موحدی! مردم از مسؤولین کار میخواهند، سر اسم دعوا ندارند، ما هم بیخودی بحث نکنیم! مردم واقعاً از یک استاندار و مسؤول کار میخواهند، ما برای آنها کار انجام بدهیم راضی هستند. والسلام
رئیس ـ متشکر، این اشکال به خود شما هم وارد است (اکرمی ـ چرا؟) چون اسم مهم نیست، کار میخواهند. حالا چرا اینهمه وقت را گرفتید؟ موافق را دعوت بفرمایید.
منشی (رضایی) ـ آقای معلمی موافق هستند، بفرمایید.
علی معلمی ـ بسماللله الرحمن الرحیم ماشاءالله جناب حاج آقای اکرمی با شیرین زبانی گاهی خیلی از حقایق را هم میتواند انکار بکند!
اینکه فرمودند من نمیبینم اشکال جدی چیست؟ جناب حاج آقا اکرمی! اشکال جدی اطلاق جزء بر کل است. شما میخواهید نامی برای استان بگذارید، این استان منحصر به یک شهر نباید باشد و نمیتواند باشد!
دیگر اینکه فرمودید در کل ایران آیا یک شهری بنام گلستان هست؟ مگر در کل ایران یک شهری به نام مازندران بود؟! نام استان نباید علیالقاعده بر یک شهر اطلاق بشود، نام استان باید بر کل منطقه فراگیر باشد.
همکاران عزیز،برادران و خواهران! دقت بفرمایید اشکال جدی قضیه این است که جمعیت شهر گرگان و شهر گنبد تقریباً برابر هم هستند. این یکی از اشکالات جدی است. فرمودید اگر دنبال هویت تاریخی و ملی و این چیزها هستید، پس باید شما طرفدار عنوان استان گرگان و گنبد باشید. اگر واقعاً احترام گذاشتن به ملیتها، به اقوام، به سرزمینهاست، باید این نام اینچنین باشد که استان گرگان و گنبد، اما با گذاشتن عنوان گلستان نه اینکه ما خواسته باشیم عنوان یک پارک را برای یک منطقه و استان گذاشته باشیم. نه، کل منطقه گلستان است، بحمدالله سرسبز است. کل منطقه در بالا دست جنگل، در پایین دست دشت پهناور زراعتی دارد. این عنوان گلستان اگر برای یک بخش از جنگل اطلاق شده، آن خصوصیت منحصر به همان مکان نیست، بلکه بحمدالله خصوصیت مربوط به کل آن منطقه است. این منطقهای که دارد یک استان مستقل میشود در بالادست جنگل سرسبز دارد، در پایین دست هم دشت پهناور زراعتی دارد که آنهم سرسبز است. این عنوان بسیار عنوانی زیبا و فراگیر است و خیلی از اشکالات را برطرف میکند. شما میفرمایید چه اشکالی وجود دارد؟ باید این اعتماد را بفرمایید، حضرت عالی تا بندهای که اهل مازندران هستم، اطلاع و آشنایی بنده نسبت به قضیه باید بیشتر باشد. من بین خود و خدا خارج از هرگونه حب و بغض براساس فهم خودم و واقعیت نگری دفاع میکنم که عنوان استان، عنوان گلستان باشد تا ما تبعات و مشکلات دیگری نداشته باشیم. اگر میگویید نداریم، شما از کجا احساس کردید که (۶۰۰) هزار نفر مخالفند؟ الان نماینده مردم گنبد در خدمت شماست، اجازه بدهید نماینده مردم گنبد هم صحبت بکند، اگر واقعاً نمایندگان عصارة فضائل ملت هستند، اگر واقعاً باور داریم (که اینچنین هم هست و بوده) با یک انتخاب آزاد با اکثر آراء، نمایندگان به مجلس راه پیدا کردند، پس باید این اعتماد را داشته باشیم اگر واقعاً جمعیت شهر گنبد در برابر گرگان توازن دارد، خوب ببینید اگر واقعاً نماینده گنبد راضی هستند که عنوان استان گرگان بشود، ما هم راضی هستیم و هیچ بحثی نداریم. اما اگر اینچنین نیست (که نیست!) پس اجازه بدهید که این عنوان... حالا فرمودید برای لفظ دعوا نداشته باشیم، همین اشکال به خودتان برمیگردد. شما چرا برای لفظ دعوا میکنید؟ این یک عنوان زیبا، فراگیر برای کل منطقه با مرکزیت شهر گرگان است. من بیشتر سر عزیزان نماینده و همکاران را درد نیاورم. والسلام علیکم و رحمةالله(عدهای از نمایندگان ـ احسنت)
رئیس ـ متشکر، کمیسیون بفرمایید.
علیاصغر احمدی (مخبر کمیسیون شوراها و امور داخلی کشور
بسمالله الرحمن الرحیم
با تشکر از اظهارنظر مخالف و موافق محترم و پیشنهاددهنده نام گلستان.
همانطور که حاج آقا موحدی اشاره کردند، زمان رأیگیری در کمیسیون از (۱۰) نفر حاضر در جلسه، (۵) نفر موافق و (۵) نفر هم مخالف بودند که برابر عرف عملاً این نام رأی نیاورد و همان نامی که دولت محترم در لایحه تقدیم کردند تصویب شد.
فقط میخواهم این را خدمت همکاران محترم عرض کنم، جمعیتی که حاج آقا معلمی اشاره کردند، منظورشان قطعاً شهرستان شدن شهرهای آزادشهر و رامیان و سایر شهرهایی بوده که باز در کمیسیون همکاران پیشنهاد دادند و تصویب شده است بوده، والا بلحاظ جمعیت شهری، اختلاف بسیار زیاد است و اختلاف جمعیت شهر گرگان با شهر گنبد خیلی بالاست و گرگان خیلی بیشتر از این حرفهایی که اشاره فرمودید جمعیت دارد.
اما در مجموع بعنوان مخبر کمیسیون که باید از نظر کمیسیون دفاع کرده باشم خدمت شما عرض میکنم، اینطور نیست که نام گرگان یا کلمه گرگان ویژه شهر گرگان باشد. همه عزیزان استحضار دارند ما در دریای مازندران خلیجی بنام خلیج گرگان داریم، الان هیچ ارتباطی هم با شهر گرگان ندارد، جدای از مجموعه شهر است. رودی که در آنجا هست با نام رود گرگان است که از چند شهرستان عبور میکند. دشت گرگان و یا جلگه گرگان هست که بهرحال شاملیت منطقه را در خود جای داده و کل آن منطقه را بخود اختصاص داده. در مجموع طی یکی، دو سال اخیر که سه استان در همین مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده است، نام مرکز استان و نام استان، هر سه یکی است: استان قزوین به مرکزیت قزوین، استان قم، به مرکزیت قم، استان اردبیل به مرکزیت اردبیل! در واقع (۱۴) استان داریم که نام مرکز آن استان با نام خود استان یکی است و براساس اطلاعی هم که ما کسب کردیم وزارت کشور لایحهای را بعنوان تغییر نام استانها ندارند و نماینده دولت و معاونت امور مجلس وزارت کشور هم در جلسه حضور دارند. علی ای حال در مجموع با توجه به جمیع جهات، بنده از رأی کمیسیون دفاع میکنم و خواهشم همین است که انشاءالله استان گرگان باقی بماند.
رئیس ـ متشکر، نماینده دولت نظر خاصی ندارند. حضار ۱۹۷ نفر، پیشنهاد این است که اسم استان جدید، استان گلستان بشود. نمایندگان محترمی که با این اسم موافق هستند قیام بفرمایند (اکثر برخاستند) تصویب شد.
