یک روز پیش از عید سعید غدیرخم با حضور در حوالی محل آرامگاه علامه میر سید شریف جرجانی (محله سردوزک) متوجه شدم که ظاهرا تغییراتی در همت بلند میراث فرهنگی استان فارس حاصل گردیده است و 2 سال پس از تلاشهای نگارنده حقیر وبلاگ استارباد  از پس نامه نگاری های مختلف یک فقره تابلو در ابتدای کوچه ورودی به سمت ارامگاه علامه بزرگ گلستانی میر سید شریف جرجانی نصب گردیده که در تصویر ذیل ملاحظه  خواهید کرد البته چنان وجدی در وجود این کمترین ایجاد شد که گوئی آن بزرگمرد را فی قید حیات رؤیت نموده البته امید آن میرود تا میراث فارس در ادامه روند این همت در ایام تعطیلات نوروز و سایر پیشامدهای مختلف در کنار دیگر دیدنی های شیراز به معرفی این مکان مقدس نیز بپردازد ان شاءالله

   اما فارغ از این مسئله نکته دیگری که می بایست از دوستان میراثی هم استانی خرده گرفت حنفی تلقی کردن آن علامه امام زاده است که بسیار جای تعجب دارد و تندیس مومی بی سبیل آن بزرگمرد که  همانطور که قبلا اشاره شد بسیار با بی مهری برگزارکنندگان روبرو گردیده است.

نگاهی به کتاب داستان ممد خرتو فردا افتو نوشته حسین عبدی

و حرکت جدید سازمان میراث فرهنگی و موزه کاخ پهلوی پارک شهر

تعطیلات متوالی عید سعید قربان و جمعه آخر هفته سعادتی دست داد تا به دیار سرسبز و باستانی گلستانی خود سری بزنم و مطابق روال معمول در جستجوی نکات جدید

ابتدا توسط پسرخاله فرهنگ دوست و کتابفروش خودم متوجه چاپ کتاب ممدخرتو فردا افتو نوشته حسین عبدی شدم و به سرعت علیرغم تعطیلی موجود کتاب را تهیه و مطالعه کردم و از اینکه پس از نوشته های اینترنتی خودم درخصوص داستانهای عامیانه گرگانی(فاطمه نمازی-آش گزنه-شاه سلطان مار) کتابی مشابه، آن هم از نوع چاپی را دیدم بسیار خرسند شدم و از این اقدام دوستان گرگان دوست بسی شادمان گردیم و بارقه ای از امید و جرقه ای از همت در خود یافتم تا ان شاءالله داستانهای فوق الذکر را در آینده ای نزدیک به طبع برسانم

علی ای حال کتاب مذکور خالی از نقد نبود لیکن نکاتی که خواهم آورد از ارزشهای متاب نکاسته به هرروی جهت چاپهای آتی ان شاءالله توسط عزیزان دست اندرکار مورد عنایت قرار گیرد:

1-                     داستان فوق العاده کوتاه و کم حجم بود.

2-                     واژه نامه انتهایی بهتر بود به سبک کتاب نویسی مرسوم ذیل صفحات و بصورت پانویس مذکور می گردید.

3-                     به جای واژه گهواره در شعر با گویش عامیانه می بایست از واژه ننو استفاده می شد.

4-                     بیت پیش از انتها با این صورت وزن بهتر پیدا می کرد: روغن بده داغش کنم  بچه ر قنداقش کنم

5-                     نتیجه داستان علی القاعده می بایست با صورت محتوائی اعتقاد(به نوعی خرافه)  عامیانه ای که در آن مطرح گردیده بود همسوتر می بود مثلا رامین پس از بیداری از خواب با بندآمدن باران یا سرزدن آفتاب مواجه می شد.

اما بازسازی کاخ رضاشاهی نیز اقدامی هرچند دیر اما به سزا از سوی میراث فرهنگی بود که نگارنده بصورت کاملا اتفاقی با آن مواجه گردیدم و بسیار جای تقدیر و تشکر از مسوولین محترم آن سازمان فرهنگی دارد لیکن در این خصوص نیز نکاتی چند قابل طرح است:

1- تندیس بسیاری از فضلا و علما و بزرگان دیگر استان که از برخی از مجسمه های حاضر به نام تر بودند موجود نبود مانند: فضل الله نعیمی حروفی استرآبادی، سحابی استرآبادی، شیخ محمحسین مقصودلو، هلالی جغتائی استرآبادی، بی بی خانم استرآبادی، ابوالقاسم سهمی جرجانی، رضی الدین استرآبادی،ابوالهیثم جرجانی، پرویز کیانی، مسیح ذبیحی، زیدالله طلوعی و غیره

2- بهتر بود در کنار هر تندیس توضیح مفید و قابل توجهی از بیوگرافی آن بزرگان درج می گردید.

3- در مورد برخی از چهره ها مسائلی مطرح گردیده بود که گویا از کم اطلاعی دست اندرکاران خبر می داد

-حنفی خواندن علامه میر سید شریف جرجانی آن هم با نام ساده سید شریف الدین جرجانی که به هیچ وجه به مقام رفیع و جایگاه بلیغ آن دانشمند اشاره ای نگردیده بود

- ذکر نام عبدالقاهر جرجانی بدون عنوان امام، شخصیتی بارز و استثنائی در تاریخ منطقه

4- می بایست جهت بازدیدکنندگان مقادیری جورابهای کفش پوش قرار می دادند تا مسوول محترم موزه مجبور نباشد به تک تک بازدیدکنندگان توضیح دهد که فلان جا با کفش وارد نگردند.

5- سایر نقاط موزه نیز عاری از توضیحات لازمه بود، تابلوها، اتاقها و ...

در پایان ضمن پوزش خواهی از دوستاران وبلاگ استارباد ان شاءالله سعی بر آن دارم تا مجددا فعالیتهای فرهنگی-ادبی-تاریخی-هنری وبلاگ را به روز نمایم، ان شاءالله.

محراب

روحش ز ضرب تبرهای طعنه ریش

قلبش فسرده بیداد سرد دهر

جانش ملول و خسته یاران خودفریب

آمد ز کوچه پس کوچه های آشنای غریب

با بانگ نای منادی

در گرگ و میش سحرگاه واپسین

آرام و باوقار

آگاه و منتظر

مشتاق و دلنشین

وآنگه ز روی سکوگاه پرواز عشق پرکشید

با نوش لعل تیغه شمشیر پرشرنگ

ناگاه و بی درنگ!

پیکر مرد معماری و مرمت، امروز از خانه هنرمندان تشییع می شود...

پیکر دکتر محمد امین میرفندرسکی- مرد معماری و مرمت ایران – امروز از مقابل خانه هنرمندان ایران تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا(س) به خاک سپرده می شود.

محمد امین میرفندرسکی که صبح روز چهارشنبه 20 خرداد ماه بر اثر بیماری سرطان در بیمارستان ایرانمهر تهران از دنیا رفت متولد 1310 گرگان بود.

او دکترای معماری و شهرسازی خود را از دانشکده معماری دانشگاه قلورانس ایتالیا در سال 1341 گرفت و تا سال 1342 استنادیار داوطلب در دانشگاه معماری قلورانس بود.

از دیگر فعالیتهای میرفندرسکی می توان به استادیاری و دانشیاری دانسکده هنرهای زیبا- دانشگاه تهران(1342-1356)، ریاست دانشکده هنرهای زیبا-دانشگاه تهران(1347-1350)، استاد مدعو دانشکده معماری کمبریج انگلستان(1361-1368)، بنیان کذاری اندیشه تو در آموزش هنر و معماری و ایجاد هم پیوندی میان آموزش معماری، هنرهای تصویری و نمایشی و موسیقی و ... اشاره کرد.

استارباد یک ساله شد

و دیگر هیچ ...

جايزه اي به نام طبيب حاذق گرگان زمين

یکشنبه سی ام فروردین ماه، سالروز بزرگداشت حکیم سید اسماعیل جرجانی، « بزرگترین پزشک قرن ششم و کسی است که به قول البیهقی علم طب و سائر علوم را با تصانیف خود احیاء کرد.»(1) بدین مناسبت این روز را روز آزمایشگاهیان نام نهاده اند، هرچند شاید این نامگذاری اندکی غریب به نظر آید اما به هرروی نشانگر جایگاه رفیع و غیر قابل انکار چهره علمی آن حکیم علیم در عرصه دانش پزشکی است، چنانکه مولف دره الاخبار آرد:« الامیر السید الامام زین الدین اسماعیل حسینی طبیب، احیاء طب و سایر علوم کرد بتصانیف دانش فزای خود.»(2)

      ولادت او به سال 434 ه.ق در جرجان[هیرکان یا گرگان سابق که اینک ویرانه های آن در حوالی شهر گنبد کاووس قرار دارد] و وفاتش [به قول صحیحتر] به سال 531 ه.ق به مرو اتفاق افتاد و هم در این شهر مدفون گردید، سید اسمعیل در علوم مختلف استاد بود، علم حدیث را از امام ابوالقاسم قشیری فرا گرفت و علم طب را از ابن ابی الصادق نیشابوری ملقب به بقراط ثانی بیاموخت.(3)

      مولفات ایشان عبارتند از:

1) ذخیره خوارزمشاهی 2) خفی علائی  3) الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه 4) یادگار 5) الطب الملوکی 6) التذکره الاشرفیه فی صناعه الطبیه 7) کتاب فی القیاس 8) کتاب فی التحلیل 9) کتاب المنیه 10) زبده الطب 11) رساله در بهداشت 12) رساله در اخلاق 13) کتابی در رد بر فلاسفه 14) تدبیر یوم و اللیله  15)وصیت نامه (5).

     اهمیت جرجانی در طب از دو جهت است اول آنکه بعد از ابن سینا، نخستین کسی است که در آثار خود همه مباحث علم طب را چنانکه قدما می اتدیشیده اند با تحقیقات و مطالعات جدید مورد مطالعه [دوباره] قرار داد و دیگر از آن باب که مهمترین آثار طبی را در زبان فارسی پدید آورد و جمیع مباحث مربوط به علم پزشکی را در آن کتب مورد بحث و تحقیق قرار داد و بسیاری از اصطلاحات پارسی در این علم که تا آن عهد وجود داشت و ممکن بود به تدریج از میان برود را در کتب خویش گرد آورد.(4)

      استادی و مهارت او در علم طب چنان بود که نظامی عروضی سمرقندی در کتاب معروف خود، چهارمقاله، اسامی 4 مجلد از کتب وی را در انتهای حکایت اول از مقالت چهارم، در توصیف یک طبیب حاذق و عالم، در کنار کتب مطرح دیگر دانشمندان آن عصر آورده است:« و از کتب وسط ... اغراض سید اسماعیل جرجانی باستقصاء تمام بر استادی مشفق خوانَد، پس از کتب بسایط یکی بدست آرد چون ... صد باب بوسهل مسیحی[جرجانی] یا قانون بوعلی سینا یا ذخیره خوارزمشاهی و بوقت فراغت همی مطالعه کند ... پس باید که از کتب صغار که استادان مجرب تصنیف کرده اند یکی پیوسته با خویشتن دارد چون تحفه الملوک محمد بن زکریا ... و خفی علائی و یادگار سید اسماعیل جرجانی... »(6)

     به سبب سطح بالای پژوهشها و تحقیقات این دانشمند بزرگ گلستانی، دانشگاه علوم پزشکی تهران جایزه ای را به نام این طبیب بزرگ و کم نظیر ایرانی مترتب نموده است چنانکه در ماده 15 آئین نامه نظام جامع جوایز آموزشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران آمده است:« جایزه حکیم جرجانی. ([متعلق به] علوم­پايه دانشكده پزشكي، باليني دانشكده پزشكي، دانشكده دندانپزشكي، دانشكده داروسازي، دانشكده پرستاري و مامايي، دانشكده بهداشت، دانشكده توانبخشي و دانشكده پيراپزشكي) جايزه دانشگاه است كه در سطح دانشكده اهدا مي­شود.

 1– 15: تعريف: جايزه تعالي آموزشي دانشگاه است و به اعضاي هيات علمي كه داراي سابقه فعاليت­هاي آموزشي به عنوان يك معلم برجسته هستند اهدا مي­شود.

 2 – 15: تعداد برندگان در هر سال: حداكثر 14 نفر در هر سال شامل دانشكده پزشكي دو نفر از هيات علمي علوم پايه (يكي استاديار و ديگري با رتبه بالاتر) و دو نفر از هيات علمي باليني (يكي استاديار و ديگري با رتبه بالاتر) و در دانشكده­هاي دندانپزشكي، داروسازي و بهداشت هر كدام دو نفر از هيات علمي (يكي استاديار و ديگري با رتبه بالاتر)، دانشكده­ پرستاري و مامايي دو نفر و دانشكده­هاي پيراپزشكي و توانبخشي هر كدام يك نفر از هيات علمي

 3 – 15: گروه هدف: تمامي اعضاي هيات علمي دانشكده­هاي تحت پوشش دانشگاه شامل برندگان سال­هاي قبل

 4 – 15: روند نامزد شدن: نامزد شدن توسط خود فرد و يا همكاران صورت مي­گيرد.

 5 – 15: روند انتخاب:

   الف) اسامي نامزدها در زمان مقرر بر اساس دستورالعمل اجرايي به دفتر معاونت آموزشي دانشگاه اعلام مي­شوند.

   ب) سوابق علمي و اجرايي (CV) نامزدها توسط معاونت آموزشي دانشگاه طي مكاتبه با ايشان جمع­آوري مي­شود.

   ج) كميته اجرايي جوايز آموزشي در زمان مقرر مدارك ارسالي را بر اساس دستورالعمل اجرايي بررسي و نتيجه را به شوراي نظام جامع اهداي جوايز آموزشي اعلام مي­كند.

 6 – 15: شرايط نامزد شدن و معيارهاي انتخاب:

   الف - عضو هيات علمي شاغل دانشگاه

   ب - معيارهاي مورد بررسي براي انتخاب عبارتند از:

     1 - كميت و كيفيت فعاليت­هاي آموزشي

     2 - نوآوري در زمينه تدريس و آموزش فراگيران

     3 - ميزان تاثير فعاليت­هاي نامزد در محيط آموزش

     4 - طراحي و تهيه محصولات و بسته­هاي آموزشي

 7 – 15: نوع جايزه: تنديس يادبود، لوح تقدير و جايزه نقدي.(7)

      علیرغم شهرت اندک این چهره سترگ عرصه دانش پزشکی در میان عوام که به مانند برخی دیگر از اطبای بزرگ دیگر آن اعصار، تحت الشعاع نام بزرگ شیخ الرئیس ابوعلی سینا قرار گرفته است و فارغ از اینکه این مسئله در منطقه استانی زادگاه ایشان پس از تاسیس و نامگذاری بیمارستان 150 تخت خوابی واقع در دور میدان بسیج شهر گرگان به نام این دانشمند کم نظیر، تا حدودی هرچند کم ترفیع گردیده است، علی ای حال همچنان انتظار آن می رود که از سوی خواص عالم به مدارج بالای علمی این حکیم، اقداماتی شایان و درخور در خصوص شهرت عمومی ایشان نیز صورت گیرد، مسئله ای که البته به اعتقاد نگارنده در مورد برخی دیگر از بزرگان عرصه علم و ادب دیار سرسبز و باستانی گلستان نیز صادق است، چون علامه میر سید شریف جرجانی، حکیم میر محمدباقر داماد استرآبادی، حکیم میر ابوالقاسم قندرسکی، فضل الله حروفی استرآبادی، سحابی استرآبادی، امام عبدالقاهر جرجانی، میر رضی الدین استرآبادی، حکیم لامعی دهستانی، هلالی جغتائی استرآبادی و ... .

    البته مسئله دیگری که در کنار این مسائل موجبات دل ریشی امثال نگارنده را فراهم می آورد این است که علیرغم اینکه سی ام فروردین ماه روز بزرگداشت حکیم جرجانی است و روز آزمایشگاهیان، اما در اکثر تقویم ها و سررسیدهای منتشره متاسفانه ذکری از این مطلب به میان نیامده است چنانکه همین حرکت کوچک نیز می تواند به اشتهار عمومی ایشان کمک و مساعدت نماید.        

    در پایان نگارنده کمترین این سطور امید آن دارد تا در سال آینده به مناسبت فرارسیدن نهصدمین سالروز درگذشت این نابغه بزرگ گرگانی از سوی مسؤولین و دست اندرکاران امور علم و فرهنگ و ادب این مرز و بوم، همایشی درخور و شایسته به منظور پاسداشت آن شخصیت علمی و غور و بررسی بیشتر در احوال و آثار آن دانشمند یگانه برگزار گردد همایشی که حتی می تواند چهار سال دیگر تحت عنوان یکهزارمین سالروز ولادت آن عالم کم نظیر به تکرار درآید.

پی نوشت:

 1و3و4 تاریخ ادبیات در ایران – دکتر ذبیح الله صفا – جلد دوم.

6 چهار مقاله - نظامی عروضی سمرقندی – تصحیح علامه محمد قزوینی.

5 خفی علائی – سید اسماعیل جرجانی – به کوشش دکتر علی اکبر ولایتی و دکتر محمود نجم آبادی.

2 لغت نامه – علامه دهخدا.

7 وب سایت دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی دانشگاه تهران.

مطلب فوق قرار است در هفته نامه سلیم به طبع برسد و الله اعلم بالصواب...!